NIE MÓWIĘ SZEPTEM GDY PYTAJĄ SKĄD JESTEM

Czwartek 19 października 2017 r.
Imieniny obchodzą Piotra, Michała, Ziemowita

Szlak turystyki pieszej

  

Szlak Turystyki Pieszej

Lipno - Skępe

    
Miasto
Lipno
       Miasto i Gmina Skępe

 

Drodzy Turyści.
Oddajemy do Waszych rąk kolejny folder turystyczno – krajoznawczy, który poprowadzi Was przez urocze i malownicze zakątki ziemi dobrzyńskiej. Wędrując szlakiem turystycznym w kolorze niebieskim, będziecie mogli zapoznać się z najważniejszymi obiektami turystyczno – krajoznawczymi rozmieszczonymi pomiędzy dwoma uroczymi miastami – Lipnem i Skępem. Odległość drogowa pomiędzy nimi wynosi 12km, natomiast proponowany szlak posiada długość 32km. Dla ułatwienia wędrówki trasę szlaku można  podzielić na 2 etapy: z Lipna do Karnkowa oraz ze Skępego do Karnkowa. Szlak powstał w 2008 roku z inicjatywy: Urzędu Miasta Lipna, Urzędu Miasta i Gminy Skępe, Urzędu Gminy Lipno, Nadleśnictwa Skrwilno oraz Oddziału Miejskiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego im. Mariana Sydowa w Toruniu. Zapraszamy na ziemie dobrzyńską.   

 

(0,0 km) Lipno (ratusz)
 Miasto geograficznie jest  położone w obrębie Pojezierza Dobrzyńskiego, natomiast historycznie na ziemi dobrzyńskiej. Przez miasto przepływa rzeka Mień, której początek znajduje się koło jeziora Likieckiego na zachód od Skępego. Lipno posiada około 16.000 mieszkańców. W 1349 roku na zamku w Bobrownikach książę łęczycki i dobrzyński Władysław zwany Garbatym nadał Mikołajowi Rudnikowi przywilej na lokację miasta Lipna na prawie chełmińskim z obszarem 26 włók (tj. 430ha) oraz prawo sądownictwa w mieście. Wójt – zasadźca otrzymał dodatkowo od księcia 12 włók wolnych od zobowiązań. Jest pewne, że przed 1349 rokiem istniał w tym miejscu gród, jeden z ośrodków administracyjnych ziemi dobrzyńskiej. Od 1371 roku Lipno było stolicą powiatu lipnowskiego. W lipnowskim dworze obronnym często przebywała księżna dobrzyńska Małgorzata, wdowa po księciu Kazimierzu, od tego czasu miasto zyskało na znaczeniu, bowiem tu odbywały się sejmiki szlacheckie oraz sądy ziemskie. Miasto rozwinęło się również jako ośrodek rzemieślniczy promieniejący na całą okolicę. Z księgi podatkowej za 1564 rok dowiadujemy się, że w mieście było 21 szewców, 13 piekarzy, 10 rzeźników, 7 garncarzy, 11 kowali, 9 krawców oraz 5 sukienników. W 1422 roku  król Władysław Jagiełło w zamian za wyrządzone miastu szkody, postanowił doposażyć Lipno 60 włokami ziemi oraz kilkuletnim uwolnieniem od wszelkich służebności. Kolejne przywileje: króla Zygmunta Starego z 1519 roku – obniżający  mieszczanom lipnowskim roczną opłatę oraz króla Stanisława Augusta z 1790 roku – nadający miastu prawo cotygodniowego targu ( w piątek ) i przeprowadzenia 12 jarmarków rocznie. Od XVII wieku Lipno wraz z całą ziemią dobrzyńską podupadło i zubożało. Wojny, zwłaszcza szwedzkie, i związane z nimi przemarsze i kontrybucje, doprowadziły do wyludnienia wsi i miast ziemi dobrzyńskiej, a utrwaliły je klęski żywiołowe i epidemie. Od 1793 roku miasto znalazło się pod zaborem pruskim, potem na krótko w latach 1807 – 1815  w Księstwie Warszawskim, a od 1815 roku w zaborze rosyjskim  (Królestwo Polskie).W drugiej połowie XIX wieku zaczęła rosnąć liczba mieszkańców miasta, osiągając w 1878 roku liczbę 7.000 oraz w 1939 roku około 12.000. W okresie I wojny światowej została zbudowana linia kolei wąskotorowej z Lipna do Lubicza, którą w 1937 roku przebudowano na normalnotorową  i przedłużono do Torunia. W Lipnie urodzili się m.in. Wincenty Rapacki ( 1840 – 1924 ) aktor i reżyser teatralny oraz Apolonia Chałupiec, znana jako – Pola  Negri ( 1897 – 1987 ), słynna aktorka filmu niemego.

Ciekawostki krajoznawcze: kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP z XIV wieku, gotycki. Główny ołtarz świątyni został przeniesiony około 1762 roku ze Skępego. Ołtarz posiada bogatą rzeźbę, a w centralnym polu obraz Wniebowzięcia NMP, pędzla Wojciecha Gersona.

Na północnej ścianie kościoła wisi  tablica pamiątkowa ufundowana przez Zbigniewa Rykaczewskiego, syna Heleny i Leona, właścicieli majątku Suszewo, ku czci aresztowanych w  dniu 24 października 1939 roku 32 ziemian z powiatu lipnowskiego, których zamordowano w Rudau koło Królewca. Kościół ewangelicko – augsburski św. Trójcy, zbudowany w latach 1865 – 1868 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego, w miejscu poprzedniego. Dawna cerkiew prawosławna z 1 połowy XIX wieku, przy ul. Mickiewicza 33, przebudowana, funkcjonuje w niej kino „Nawojka”. W rynku miasta (Plac Dekerta) w południowej pierzei wznosi się ratusz z około 1831 roku, przebudowany w 1878 roku. Na ścianie ratusza wisi tablica pamiątkowa ku czci Zygmunta Uzarowicza ( 1924 – 1939 ), burmistrza miasta zamordowanego przez hitlerowców.  W części centralnej placu stoi Pomnik Wdzięczności, wystawiony bohaterom miasta i powiatu, zamordowanym przez hitlerowców w latach 1939 – 1945. W części zachodniej placu – symboliczna „Ściana Śmierci” – w miejscu kaźni z 3 listopada 1940 roku 10 Polaków rozstrzelanych przez pluton egzekucyjny SS. Cmentarz parafialny o powierzchni 2,5 ha: z kaplicą św. Barbary z 1837 roku wzniesioną w miejscu rozebranego kościoła pod tym samym wezwaniem, murowana z cegły, neogotycka. Kaplica grobowa rodziny Pląskowskich herbu Oksza – byłych właścicieli majątku Głodowo koło Lipna. Bardzo ciekawe architektonicznie są liczne grobowce właścicieli okolicznych majątków: m.in. rodzin Tołłoczko, Gołębiewskich, Ostrowskich, Brudnickich, Winnickich, Rościszewskich, Podczaskich, Starzyńskich, Gniazdowskich, Radomskich i Różyckich. Interesujące jest również grobowiec Antoniego Grabowskiego, jak głosi inskrypcja:„ Towarzysza Broni Napoleona I, Dowódcy Baterii Artylerii byłych Wojsk Polskich, Kawalera Krzyżów i Medali z wyspy św. Heleny ”. Z tyłu za cmentarzem parafialnym znajduje się cmentarz ewangelicki założony w 1804 roku z interesującymi grobowcami rodzinnymi: Mosalffów, Blumów, Blechertów i Stayów. Na skraju cmentarza ewangelickiego znajduje się pamiątkowa płyta ku czci poległych za ojczyznę w latach 1914 – 1916 żołnierzy niemieckich (wśród nich: Grudzewski i Waltiński). Przy ul. Kościuszki po jej prawej stronie usytuowany jest Park Miejski im. Narutowicza na powierzchni prawie 12,5ha obejmujący wzgórze moreny czołowej,  w którym szczególną uwagę zwraca drewniana altana z 1924 roku oraz umieszczony na skraju parku Pomnik Niepodległości odsłonięty w 1992 roku poświęcony bohaterom walk o Polskę w latach 1918 – 1920. Pierwszy pomnik z 1930 roku zniszczyli Niemcy w 1939 roku. W parku wyróżniono 16 gatunków drzew  oraz 7 gatunków krzewów. W centrum miasta przy ul. Piłsudskiego wznosi się niewielkie wzgórze z figurą św. Antoniego z 1910 roku, ufundowaną z okazji 500 – letniej rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Jest to tzw. Wzgórze św. Antoniego – domniemane grodzisko średniowieczne, funkcjonujące w XIII – XIV wieku tzw. „ castrum Lypa ”. U podstawy grodzisko posiada wymiary 40 x 80 metrów.


(1,2 km) Lipno (droga krajowa nr 10)
Szlak przecina na przejściu dla pieszych szosę krajową  nr 10 łączącą Toruń z Warszawą.
 
(3,2 km) Jastrzębie (szkoła)
Wieś położona obok Lipna. W średniowieczu gniazdo rodowe Jastrzębskich, herbu Dołęga.
Jastrzębscy posiadali wieś co najmniej do końca XVI wieku. W 2 połowie XVIII wieku był to majątek szlachecki, który stanowił własność Franciszka Rokickiego, herbu Rogala. Na przełomie XVIII i XIX wieku, Jastrzębie dziedziczyła Marianna Rokicka. Od 1819 roku majątek należał do Mateusza i Leonardy Wilczewskich. Mateusz Wilczewski po przegranym dla Polaków powstaniu listopadowym związał się wraz z Arturem Zawiszą Czarnym i Kalikstem Borzewskim z popowstańczą organizacją partyzancką pn. „Zemsta Ludu”. Za udział w niej był prześladowany przez urzędników carskich i musiał schronić się za granicą; majątek w Jastrzębiu został dekretem Wielkiego Księcia Gorczakowa skonfiskowany. W 1841  roku majątek odzyskali synowie Mateusza – Ignacy i Franciszek Wilczewscy. W XIX wieku utworzono gminę Jastrzębie, która w końcu XIX wieku obejmowała miejscowości: Aleksandrowo, Buchowo, Chlebowo, Cebrzyszewo, Jankowo, Jastrzębie, Jonczewo, Karnkowo, Kolankowo, Konotopie, Nagórzynek, Okrąg, Trzebiegoszcz, Wiadomy oraz Złotopole. Kolejnym posiadaczem majątku, który obejmował wioski: Jastrzębie i Rumunki oraz folwarki: Okrąg i Jastrzębie został Leonard Jastrzębski. Na początku XX wieku Jastrzębie nabyli Elżbieta i Kazimierz Różyccy. Kazimierz Różycki był znanym i cenionym działaczem społecznym i gospodarczym, założył m.in. nowoczesną mleczarnię w Lipnie. W 1920 roku bolszewicy napadli, okradli i zniszczyli majątek Jastrzębie m.in. zrabowali porcelany, bieliznę, ubrania, połamali meble oraz potłukli lustra i szyby. W 1929 roku dobra jastrzębskie obejmowały 669 morgów powierzchni. Różycki był, także ostatnim właścicielem majątku do wybuchu II wojny światowej. Ciekawostki krajoznawcze: dwór murowany z przełomu XIX i XX wieku, przebudowany na początku XX wieku przez Kazimierza Różyckiego. Park dworski w typie krajobrazowym z 2 połowy XIX wieku. Przy szosie vis –a – vis zespołu dworskiego stoi kapliczka MB z inskrypcją „ Maryjo Królowo nasza weź w opiekę naród Polski” z 1981 roku.

(5,6 km) Wolęcin (kapliczka)
W 2 połowie XVI wieku wieś była własnością drobnej szlachty dobrzyńskiej. Na przełomie XVII i XVIII wieku folwark wolęciński został przyłączony do dóbr ziemskich w Kikole należących do Wojciecha Zboińskiego. W 2 połowie XIX wieku Wolęcin przeszedł do rodziny Nałęczów. W 1902 roku Mścisław Nałęcz zapisał swój majątek, wydzielając  m.in. Wolęcin, na którym gospodarował do śmierci (1913r) – synowi Władysławowi. Wolęcin od reszty rodzeństwa wykupił brat Władysława, Alfons Nałęcz, do którego majątek należał do 1928 roku. Ostatnim właścicielem Wolęcina do II wojny światowej był Stanisław Nałęcz, syn Władysława. Ciekawostki krajoznawcze: 2 kapliczki przydrożne z XX wieku.

(8,2 km) Chlebowo (dwór)
Wieś. W XVIII wieku znajdował się tu folwark szlachecki należący do dóbr ziemskich w Karnkowie. Około 1734 roku stanowił własność Stanisława Floriana Karnkowskiego. Po jego śmierci Chlebowo majątek przeszedł na syna Konstantego. Po 1752 roku Chlebowo znalazło się w rękach Piotra i Salomei Karnkowskich, a po ich śmierci dziedziczył syn Franciszek Dominik.  Franciszek wraz z małżonką Gertrudą posiadali na początku XIX wieku duży majątek obejmujący: Karnkowo, Chlebowo, Świętosław oraz Oleszno. W 1827 roku w Chlebowie znajdowało się 11 domów mieszkalnych ze 131 mieszkańcami. Po śmierci Franciszka Karnkowskiego w 1847 roku majątek przejął syn Konstanty. Do wybuchu II wojny światowej znajdował się w rękach Eugeniusza Pomirskiego, który wraz z synem zostali aresztowani w dniu 24 października 1939 roku i wywiezieni do obozu Rudau koło Królewca i tam zamordowani. Ciekawostki krajoznawcze: dwór murowany z około 1920 roku.

(12,2 km) Chodorążek (sklep)
W 2 połowie XVI wieku był własnością 3 Chodorąskich, Makowieckiego oraz Maliszewskiego. Od Kruszewskich w 1699 roku folwark nabył Konstanty Józef Zieliński, arcybiskup lwowski i od tego czasu stanowił część olbrzymich dóbr skępskich należących do Zielińskich. W XVIII wieku dziedzicem był Andrzej Zieliński a po jego śmierci majątek przejął syn Marek. W 1847 roku majątek odziedziczył Gustaw Zieliński, który był żonaty z Urszulą Romocką a później z jej siostrą Anielą Romocką. W latach 30 – tych XX – folwark od Zielińskich dzierżawił Felicjan Siemiątkowski. W końcu XIX wieku Chodorążek obejmował: wieś i folwark należące do dóbr Zielińskich. Był zamieszkały przez 262 mieszkańców, którzy posiadali  41 domów mieszkalnych. W tym okresie we wsi były 2 czynne karczmy. Ciekawostki krajoznawcze: chata drewniana z przełomu XIX/XX wieku. W 1937 roku podczas prac polowych we folwarku jeden z robotników wykopał naczynie gliniane ze skarbem 460 monet z początku XVI wieku.

 

(14,8 km) Karnkowo (kościół)

Wieś, w źródłach historycznych jest wymieniona już w 1271 roku jako majątek rycerski Mikołaja i Bodzenty z Karnkowa. W wiekach XIV – XVI wieś nosiła nazwę Karkowo lub Karnikowo. Wieś jest gniazdem rodowym jednej z najbardziej znanych rodzin szlacheckich ziemi dobrzyńskiej – Karnkowskich herbu Junosza, którzy byli właścicielami majętności karnkowskiej nieprzerwanie od XV wieku, aż do 1939 roku. Jednym z pierwszych przedstawicieli rodu był Mikołaj Karnkowski, który urodził się prawdopodobnie w Karnkowie, sprawował wiele urzędów m.in. w 1456 roku był wojewodą halickim na Rusi. Jego syn Jan Karnkowski był sekretarzem królewskim Jana Olbrachta oraz Zygmunta Starego. W 1527 roku został biskupem przemyskim a 4 lata później biskupem kujawskim. Na początku XVI wieku właścicielem  Karnkowa był drugi syn Mikołaja – Tadeusz Karnkowski. Tadeusz Karnkowski miał z kolei 3 synów, z których największą karierę zrobił Stanisław Karnkowski urodzony w 1520 roku w Karnkowie. W 1567 roku otrzymał biskupstwo kujawskie a w 1581 roku po śmierci prymasa Uchańskiego został arcybiskupem gnieźnieńskim.  Jeszcze w 1576 roku jako biskup kujawski koronował króla Stefana Batorego. Stanisław Karnkowski jako prymas Polski był zajadłym przeciwnikiem reformacji religijnej stąd nazywany był „ młotem kacerzów”. Odgrywał znaczącą rolę w życiu politycznym kraju, był doradcą królów Stefana Batorego oraz Zygmunta III Wazy. Zmarł w 1603 roku w klasztorze bernardynów w Łowiczu. Jak tradycja przekazuje biskup Karnkowski wzniósł w latach 1584 – 1603 w rodzinnym Karnkowie murowaną świątynię w miejscu poprzedniej drewnianej, której fundację wymusił na biskupie król Stefan Batory. W 1688 roku zniszczony po wojnach szwedzkich majątek karnkowski przejął Adam Karnkowski kasztelan wyszogrodzki. Po jego śmierci w 1734 roku majątek podzielili synowie pomiędzy sobą – Karnkowo otrzymał Stanisław Florian Karnkowski, który zmarł w 1736 roku. W 1775 roku właścicielem Karnkowa, w którym  było 35 zabudowań mieszkalnych (dymów) posiadał Piotr Karnkowski. Po jego śmierci  majątek przejął jego syn Franciszek Dominik Karnkowski. Na początku XIX wieku Franciszek Karnkowski był również właścicielem Chlebowa, Oleszna i Świętosławia. Okres prosperity majątku został wykorzystany do wzniesienia nowego murowanego dworu. Po jego śmierci majątek w 1847 roku otrzymał syn Konstanty Karnkowski, żonaty z Marianną Chełmicką, córką właściciela majątku Fabianki leżącego  na południe od Lipna. W 4 ćwierci XIX wieku majątek obejmował ponad 2193 morgów powierzchni i posiadał 48 dymów, zamieszkałych przez 490 mieszkańców. Po Konstantym, dziedzicem Karnkowa został jego najmłodszy syn Ignacy. Do 1939 roku majątkiem zarządzał najstarszy syn Ignacego – Stanisław Marian Karnkowski, który został zamordowany na przełomie lat 1939/1940 w Rudau k/ Królewca. Ciekawostki krajoznawcze: dwór wzniesiony w latach 1808 – 1824  dla  Franciszka Karnkowskiego, klasycystyczny; park dworski z połowy XIX wieku oraz kościół św. Jadwigi, renesansowy, zbudowany w latach 1584 – 1603 z dzwonem gotyckim z 1499 roku. Na cmentarzu parafialnym znajduje się kaplica cmentarna z 1833 roku, w której pochowano przedstawicieli rodziny  Karnkowskich.

 


(17,8 km) Żuchowo (kapliczka)

Wieś. W końcu XVI wieku należała do drobnej szlachty dobrzyńskiej. W 2 połowie XVII wieku część wsi była własnością Suchodolskich. Na przełomie XVII i XVIII wieku Żuchowo przeszło do Konstantego Zielińskiego, arcybiskupa lwowskiego a po 1710 roku należała do Franciszka Zielińskiego. W 1763 roku dobrami skępskimi, w tym i Żuchowem zarządzał  Andrzej Zieliński. W 1825 roku dziedzicem był Józef Zieliński. Za kolejnego właściciela –Gustawa Zielińskiego zostały wybudowane : cegielnia oraz młyn wodny na Mieni. Od 1885 roku Żuchowo stanowiło własność Władysława Zielińskiego, który zmarł w 1929 roku.
Ciekawostki krajoznawcze: młyn drewniany z 2 połowy XIX wieku. Chata z końca XIX wieku. Przez wieś przepływa rzeka Mień, zwana również Lipianką. Źródła swoje ma w okolicach jeziora Likieckiego, położonego na północny – wschód od Skępego. Płynie równoleżnikowo przez ziemię dobrzyńską i jest główną rzeką odwadniającą Pojezierze Dobrzyńskie. Rzeka płynie błotnistą doliną, w okolicach Maliszewa zagłębia się w lasy porastające prawy brzeg Wisły. Mień przepływa przez jeziora: Łąkie, Święte, Małe i Wielkie Skępskie, miasta: Lipno i Skępe oraz miejscowości: Józefkowo, Żuchowo, Maliszewo, Brzeźno, Wąkole i Mniszek. Wody Mieni kiedyś obracały koła młyńskie w: Żuchowie, Lipnie, Maliszewie, Brzeźnie, Wąkolu oraz w Mieni. Całkowita długość rzeki wynosi 54 km. Rzeka uchodzi do Wisły na przeciwko Nieszawy. Przepływając przez Żuchowo rzeka za stawami rybnymi, płynie głębokim, wyżłobionym jarem, który posiada nazwę miejscową – Piekiełko. Rzeka przy tym silnie meandruje, przyczyniając się  do denudacji (erozji, osuwania i wietrzenia) skarp, dochodzących miejscami do kilkunastu metrów wysokości. Ten bardzo malowniczy odcinek Mieni w 2001 roku został uznany za rezerwat przyrody „Przełom Mieni”. Teren należy pod względem administracyjnym do Nadleśnictwa Skrwilno. Łączna powierzchnia rezerwatu obejmuje 14,8 ha. Dno  jaru porastają podtapiane łęgi jesionowo – olszowe, natomiast zbocza porośnięte są grądami wysokimi i borami mieszanymi z udziałem: dębu szypułkowego, jesionu wyniosłego, klonu jawora, sosny i wiązu górskiego. 


( 20,8 km) Pokrzywnik (kapliczka)
Wieś, dawniej folwark należący do dóbr Zielińskich w Skępem. W końcu XIX wieku posiadała 12 domów mieszkalnych i 182 mieszkańców. Powierzchnia wsi obejmowała 379 morgów.  W 1825 roku jej  właścicielem był Józef Zieliński a po nim Gustaw Zieliński, autor  „Kirgiza”. Po śmierci Gustawa w 1881 roku i przeprowadzonym podziale majątku w 1885 roku, folwark Pokrzywnik przejął Władysław Zieliński. W 1929 roku Pokrzywnik odziedziczył Stanisław Zieliński. Ciekawostki krajoznawcze: ślady osadnictwa z okresu kultury pucharów lejkowatych, jednej z wielu kultur neolitu. Kultura ta powstała na terenie Kujaw i nazwę wywodzi od kształtu używanych naczyń. Kultura rozwijała się w latach 3.700 – 1.900 p.n.e. 
Z Pokrzywnika możemy krótką wycieczkę do miejscowości Wierzbick, odległej o 3,5 km. W 2 połowie XIV wieku właścicielem wsi był Andrzej z Wierzbicka. Ufundował on w 1379 roku kościół parafialny we Wierzbicku. W 1 połowie XVI wieku wieś należała do Chełmickich, herbu Nałęcz. W końcu XVII wieku wieś nabył kanonik gnieźnieński Konstanty Józef Zieliński, późniejszy arcybiskup lwowski. Przez następne lata majątek pozostawał w rękach rodziny Zielińskich, zasłużonej dla ziemi dobrzyńskiej rodziny ziemiańskiej. Majątek ten między innymi należał do: Aleksandra Zielińskiego, Gustawa Zielińskego oraz Ludwika Norberta Zielińskiego Ten ostatni był również ostatnim właścicielem majątku wierzbickiego. Ciekawostki krajoznawcze: pałac wzniesiony w latach 1865 – 1881 dla Gustawa Zielińskiego. W latach 20 – tych XX wieku został rozbudowany przez Ludwika Norberta Zielińskiego. Pałac otacza park w typie krajobrazowym z początku XIX wieku.

(22,8 km) Żagno (pomnik zamordowanych)
Wieś nad rzeką Mień. Od powstania w XVIII wieku należała do dóbr Zielińskich w Skępem. W końcu XIX wieku miała 5 domów z 45 mieszkańcami. Jej powierzchnia obejmowała 340 morgów. Ciekawostki krajoznawcze: kamień z tablicą poświęconą 4 mieszkańcom z okolicznych wsi – zamordowanym przez hitlerowców w dniu 2 września 1944 roku. Tablicę ufundowano w 1979roku.

(24,0 km) Głęboczek (kapliczka)
  Ciekawostki krajoznawcze: pod ogromnym kasztanowcem jest ustawiona kapliczka w formie groty z rzeźbą Chrystusa. Kapliczkę okala ogrodzenie. Na kamieniu pod wnęką na rzeźbę wyryta inskrypcja „Panu Lasów”, rok 1972 oraz inicjały H i M.

 

           


(25,0 km) Głęboczek (leśniczówka)
Leśnictwo Głęboczek podlega administracyjnie pod Nadleśnictwo Skrwilno, które z kolei  należy do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu. Ciekawostki krajoznawcze: dęby – pomniki przyrody żywej, usytuowane przy uroczej alei. Ładnie urządzone leśne pole biwakowe oraz zagroda dla dzików. Przez lasy podległe Leśnictwu Głęboczek wiedzie Ścieżka przyrodniczo – leśna „Głęboczek”, która rozpoczyna się przy ośrodku wypoczynkowym „Jawor”.

(28,0 km) Skępe (grodzisko)
Usytuowane jest na przesmyku pomiędzy jeziorami: Wielkie Skępskie  i Małe Skępskie. Jest to grodzisko nizinne pierścieniowe, które w literaturze specjalistycznej znane jest od XIX wieku. Grodzisko zwane Okopem, posiada kształt owalu o wymiarach 76x5m. Gród w tym miejscu funkcjonował w okresie XI – XIII wieku. Latem 1958 roku teren grodziska został mocno zniszczony w wyniku przeprowadzonych prac budowlanych związanych z budową amfiteatru. W centrum grodziska na dawnym majdanie został wylany betonowy krąg, zaś na zboczach grodziska wykonano tarasy dla widzów. Obiekt w 2/3 jest zniszczony. Teren grodziska był badany m.in. przez archeologów: R. Jakimowicza, J. Delektę oaz J. Kostrzewskiego.

(29,8 km) Skępe (rynek)


 Miasto położone na ziemi dobrzyńskiej w otoczeniu 3 jezior (Małego i Wielkiego Skępskiego  oraz Świętego) i kompleksu leśnego. Miejscowość po raz pierwszy została wymieniona w okresie lat 1434 – 1444,  ponieważ wtedy król Władysław Warneńczyk wydał zgodę na lokowanie miasta. Pochodzenie nazwy „Skępe” spopularyzował historyk i poeta Gustaw Zieliński, jednocześnie właściciel olbrzymich dóbr ziemskich z centrum w Wiosce, autor poematu „Jan z Kępy” za pośrednictwem, którego wyjaśnił jej pochodzenie od kępy usytuowanej pomiędzy jeziorami i moczarami. Po 1413 roku kiedy zmarł Mikołaj Kucieński (z Kutna) rodzina przeprowadziła podział majątku, w wyniku którego majątek skępski przypadł w udziale najstarszemu synowi – Januszowi, wojewodzie inowrocławskiemu oraz dziedzicowi Kościelca na Kujawach . Był on protoplastą Kościeleckich  z Kościelca oraz ze Skępego. Janusz Kościelecki przekazał majątek synowi Mikołajowi, wojewodzie brzesko – kujawskiemu, późniejszemu wojewodzie inowrocławskiemu, który na mocy wcześniej udzielonej zgody przez nieżyjącego już króla Władysława Warneńczyka lokował w 1445 roku na prawie chełmińskim miasto Skępe. Mikołaj Kościelecki herbu Ogończyk żył w latach 1410 – 1479. Prywatne miasto Kościeleckich od właścicieli otrzymało nadanie 60 włok ziemi (około 990 ha)a jego mieszkańcy zostali na początku uwolnieni od czynszów i opłat. Rozwój ekonomiczny miasteczka nastąpił z chwilą  sprowadzenia do niego zakonu bernardynów z Koła, dokonali tego dwaj Kościeleccy: biskup chełmiński Mikołaj i wojewoda kaliski także Mikołaj w 1499 roku. Wyjątkowo hojnym władcą dla Skępego okazał się król Zygmunt Stary, który zezwolił na organizację cotygodniowych targów oraz okresowych po Święcie Narodzenia Najświętszej Marii Panny – w Święta św. Małgorzaty i św. Witalisa. Około 1537 roku dobra skępskie za przyczyną małżeństwa Zofii Kościeleckiej z Sebastianem Mieleckim herbu Gryf, wyszły w rąk dotychczasowych dziedziców. Mielecki dzięki swojej pozycji na dworze królewskim w 1568 roku został kasztelanem krakowskim. Wcześniej wyjednał u króla Zygmunta Augusta przywilej dla Skępego na kolejny jarmark cotygodniowy. Na przełomie XVI i XVII wieku dobra skępskie były rozczłonkowane, lecz około 1610 roku ponownie je scalił Stanisław Garwaski, kasztelan płocki. Jego syn Jan Garwaski w 1620 roku sprzedał dobra skępskie obejmujące: miasteczko Skępe, Czermno, Wioskę, Wólkę i Żuchowo – Walentemu Zielińskiemu rozpoczynając w ten sposób nowy ponad 300 letni okres w dziejach miasta i klasztoru , zdominowany przez niezwykłą rodzinę Zielińskich. Jednym z nich był Konstanty Józef Zieliński (1646 – 1709) późniejszy arcybiskup lwowski. Ten znakomity polityk i gospodarz w końcu XVII wieku rozszerzył dziedziczony majątek m.in. o : Chrostkowo, Jarczewo, Nowogródek, Steklin, Suradowo, Suminek i Wildno. W XVIII wieku właścicielami dóbr byli m.in.: Franciszek, Józef, Jan a od 1787 roku Ludwik – Zielińscy. W 1847 roku zgromadzony przez Józefa Zielińskiego syna Norberta, olbrzymi majątek odziedziczył Gustaw Zieliński (1809 – 1881). Izet – Bej, taki bowiem pseudonim literacki nosił Gustaw Zieliński był postacią nietuzinkową, w wieku 22 lat podążył za korpusem generał Macieja Rybińskiego do Prus. Za udział w popowstańczej partyzantce „Zemście Ludu” został zesłany przez urzędników carskich na Syberię. Ze zsyłki powrócił w 1842 roku. Oprócz poematów „Jan z Kępy” i „Kirgiz” był współautorem kroniki rodzinnej zatytułowanej „Wiadomość historyczna o rodzie Świnków oraz rodowód pochodzący od nich rodziny Zielińskich herbu Świnka”. W swojej rezydencji zgromadził 20.000 tomową bibliotekę. Za czynne popieranie powstańców i udzielaną im pomoc Skępe w 1867 roku zostało pozbawione przez Rosjan praw miejskich. Restrykcje carskie skupiły się również na zakonnikach w brązowych habitach z kapturami – ojców bernardynów usunięto z klasztoru, który zamknięto. Skępe prawa miejskie na powrót otrzymało 1 stycznia 1997 roku. Ciekawostki krajoznawcze: najcenniejszym obiektem krajoznawczym jest klasztor bernardynów – dalej opisany. Kolejny obiekt to kaplica „Na Borku” o XVIII wiecznym rodowodzie; nieco później w jej otoczeniu powstał cmentarz z katakumbami  przeznaczony dla dobrodziejów klasztoru wymyślińskiego. W XIX wieku pochowano na nim powstańców poległych w bitwie z Rosjanami pod Koziołkiem. W czasie wojny Niemcy rozebrali katakumby i zniszczyli częściowo kapliczkę. Przy drodze z klasztoru do rynku po lewej stronie wznosi się budynek dawnego zajazdu klasztornego z 1826 roku a po prawej drewniany dwór z początku XIX wieku obecnie użytkowany przez Nadleśnictwo Skrwilno.


(32,0 km) Skępe (klasztor)

W 1499 roku Mikołaj Kościelecki sprowadził ojców bernardynów z Koła do Wymyślina, którzy wkrótce dzięki pomocy finansowej fundatora wznieśli zabudowania klasztorne. Kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny zbudowano w latach 1508 – 1510. Świątynię zbudowano z cegły o układzie polskim z użyciem zendrówki. Budowla późnogotycka. W XVII i XVIII wieku świątynia została rozbudowana i przebudowana w duchu baroku.  Sklepienia w prezbiterium świątyni są kolebkowe a w nawie kaplicy św. Anny i pod wieżą kolebkowo – krzyżowe. Wystrój wnętrza bardzo interesujący – barokowy. Na uwagę zasługują: chór muzyczny z lat 1746, żelazna kuta krata z XVII wieku, portal z XVII wieku oraz ołtarz główny z rzeźbą Matki Boskiej Skępskiej pochodzącą z XV wieku. Godne uwagi, są także rokokowa ambona z 2 połowy XVIII wieku, prospekt organowy rokokowo – klasycystyczny z XVIII wieku oraz stalle, ławy i konfesjonały z XVIII wieku. Interesujące są również kropielnice: późnogotycka i barokowa, liczne obrazy, krucyfiksy oraz epitafium Ignacego Antoniego Zboińskiego i jego żony Salomei, rokokowe, wykonane z czarnego marmuru. Uwagę zwracają liczne wota ofiarne umieszczone w ołtarzu głównym. Klasztor pochodzi z tego samego okresu co kościół ( 1508 – 1510 ); został rozbudowany w XVIII wieku. Od strony południowej klasztor przylega do nawy kościoła. W przyziemiu posiada sklepienia kolebkowo – krzyżowe. W przedsionku pomiędzy wieżą i klasztorem ciekawy kominek narożny, barokowy z XVIII wieku a w przejściu z krużganku do starej zakrystii, okna żelazne, okute XVII wiecznymi kratami. Interesujące portrety zakonników z XVIII wieku (przemalowane). Na północ od kościoła usytuowany jest tzw. dziedziniec odpustowy w całości otoczony krużgankami. Krużganki są sklepione kolebkowo – krzyżowo a pod narożnymi wieżyczkami – kopulasto. W krużgankach wiszą liczne tablice inskrypcyjne i płyty nagrobne rodzin szlacheckich z  ziemi dobrzyńskiej. We wnękach krużganków znajdują się obrazy ze scenami z życia i męki Jezusa Chrystusa z przełomu XVIII i XIX wieku. Na środku dziedzińca wznosi się kaplica św. Barbary, która jest kaplicą grobową zasłużonej rodziny ziemiańskiej z ziemi dobrzyńskiej – Zielińskich. Kaplica została wzniesiona w 1 połowie XVIII wieku i nakryta hełmem kopulastym z latarnią. Na zewnątrz kaplicy tablice inskrypcyjne.
                                                                                                    
http://www.umlipno.pl/pl,page,bud%C5%BCet_partycypacyjny_dla_gminy_miasta_lipna_2018,326.htmlhttp://umlipno.pl/userfiles//1procent%20do%20zakładki.pdfhttps://www.youtube.com/watch?v=DOmBWjJX7WE&feature=youtu.behttp://umlipno.pl/pl,news2,rewitalizujemy_lipno_–_konsultacje_spoleczne,2954.html#tresc_stronyhttp://umlipno.pl/userfiles/Ambulans krew.pdfhttps://www.youtube.com/watch?v=pFnwjGeNvq0&feature=youtu.behttp://um-lipno.esog.pl/http://www.umlipno.pl/pl,page,szlak_turystyki_pieszej,120.htmlhttps://www.youtube.com/watch?v=OBy53FejKvAhttp://www.umlipno.pl/pl,page,partnerzy_lipnowskiej_karty_duzej_rodziny_i_karty_seniora,269.htmlhttp://mlipno.e-mapa.net/http://www.facebook.com/urzad.miejskiwlipniehttp://umlipno.pl/userfiles//salaślubów.jpghttp://www.umlipno.pl/pl,news2,teraz_zbieramy_nakretki_dla_nikoli,1830.htmlhttp://www.niebieskalinia.kujawsko-pomorskie.pl/kujawsko-pomorska-niebieska-linia,2,l1.htmlhttp://umlipno.pl/pl,page,kujawsko-pomorski_fundusz_pozyczkowy,180.htmlhttp://www.ofertyinwestycyjne.pl/js/oferty/184.htmlhttp://www.indexfirm.pl/gablota/miasto/1631/LIPNOhttp://www.rekultywacja.kujawsko-pomorskie.pl/http://www.umlipno.pl/download/1240304003-lipno.swfhttp://http://http://