Październik w ZUS to miesiąc spotkań, rozmów, porad i praktycznej wiedzy dla seniorów. W całej Polsce trwa X edycja Dni Seniora. Tegoroczne hasło „Senior mówi: SPRAWDZAM. Świadomy senior w świecie dezinformacji” zwraca szczególną uwagę na bezpieczeństwo, fake newsy i potrzebę weryfikowania informacji.
– W ramach tegorocznych Dni Seniora Oddział ZUS w Toruniu przygotował bezpłatne spotkania, dni otwarte, prelekcje i konsultacje. Wydarzenia odbędą się w Toruniu, Grudziądzu, Aleksandrowie Kujawskim i Lipnie. To okazja, aby porozmawiać z ekspertami, uzyskać informacje o świadczeniach i usługach ZUS oraz dowiedzieć się, jak wiele spraw można załatwić z Zakładem bez wychodzenia z domu – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Toruń
Grudziądz
Aleksandrów Kujawski
Lipno
Ponad 609 tys. umów o dzieło zgłoszono do ZUS w pierwszym półroczu 2026 r. Większość z nich zawierano na krótko. Ponad 61 proc. trwało nie dłużej niż 9 dni, a najczęściej były to umowy jednodniowe. Największą grupę wykonawców stanowiły osoby w wieku od 30 do 39 lat.
Rejestr umów o dzieło funkcjonuje w ZUS od pięciu lat. W pierwszych sześciu miesiącach 2026 r. do Zakładu przekazano 519,6 tys. formularzy RUD, na których wykazano 609,3 tys. umów o dzieło.W porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku liczba formularzy wzrosła nieznacznie – o 4,2 tys. Mniej było natomiast samych umów – o 7,5 tys. Rok wcześniej zgłoszono ich 616,8 tys. Nieco zmniejszyła się również liczba podmiotów zgłaszających umowy – z 46,6 tys. do 45,7 tys. Z kolei liczba wykonawców umów o dzieło wzrosła z 201,9 tys. do 203,7 tys. - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim. Zdecydowana większość formularzy RUD została przekazana do ZUS elektronicznie, za pośrednictwem platformy eZUS.
Najwięcej umów na Mazowszu
Najwięcej umów o dzieło w przeliczeniu na 10 tys. płatników składek zgłoszono w województwie mazowieckim. Było ich 6181. Dla porównania w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie odnotowano ich najmniej, na 10 tys. płatników przypadały 683 umowy. W województwie kujawsko-pomorskim było ich 1053. Mazowsze wyróżniało się również pod względem liczby wykonawców umów o dzieło. Z tego województwa pochodziło 28,44 proc. wszystkich zgłoszonych wykonawców, podczas gdy udział województwa kujawsko-pomorskiego wyniósł 3,43 proc.
Najliczniejsi wykonawcy w wieku 30–39 lat
Wśród wykonawców umów o dzieło udział kobiet i mężczyzn był zbliżony, z niewielką przewagą mężczyzn. Najliczniejszą grupę tworzyły osoby w wieku od 30 do 39 lat. Było ich 49,4 tys., co stanowiło prawie jedną czwartą wszystkich zgłoszonych wykonawców. Umowy o dzieło najczęściej zawierano na krótki czas. Ponad 61 proc. z nich trwało nie dłużej niż 9 dni. Najczęściej były to umowy jednodniowe, które stanowiły 27,88 proc. wszystkich zgłoszonych umów. Średni czas trwania umowy wyniósł 39 dni. Ponad połowa wykonawców była związana z trzema sektorami. Najwięcej, bo 22,7 proc., z informacją i komunikacją. Kolejne 17,7 proc. przypadało na działalność profesjonalną, naukową i techniczną, a 14,8 proc. na działalność związaną z kulturą, rozrywką i rekreacją.
Cudzoziemcy wśród wykonawców
Wśród wykonawców byli również cudzoziemcy. W pierwszym półroczu 2026 r. stanowili 6,68 proc. wszystkich zgłoszonych osób. Trzy czwarte tej grupy stanowili obywatele Ukrainy i Białorusi. W rejestrze znalazły się również umowy zawarte z osobami pochodzącymi między innymi z Jamajki, Botswany i Kenii.
O zdrowie psychiczne trzeba dbać tak samo jak o serce czy płuca. Tymczasem dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że problemy ze zdrowiem psychicznym coraz częściej są przyczyną nieobecności w pracy. Wzrost liczby zwolnień lekarskich i dni absencji widać zarówno w całym kraju, jak i w województwie kujawsko-pomorskim.
W 2022 roku lekarze wystawili w Polsce blisko 1,3 mln zwolnień z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania na około 23,8 mln dni. W 2025 roku było to już niemal 1,76 mln zaświadczeń na 34,1 mln dni. Oznacza to, że w ciągu trzech lat liczba zwolnień wzrosła o ponad jedną trzecią, a liczba dni nieobecności w pracy o 43 proc.
– Wzrost liczby zwolnień i dni nieobecności w pracy odnotowaliśmy również w województwie kujawsko-pomorskim. W 2022 roku lekarze wystawili blisko 83 tys. zaświadczeń na 1,6 mln dni. W 2025 roku było to już 106,4 tys. zwolnień na łącznie 2,2 mln dni. Liczba zaświadczeń wzrosła o 28 proc., a liczba dni nieobecności w pracy o 32,5 proc. - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Stres, depresja i zaburzenia lękowe
Zarówno w całym kraju, jak i w województwie kujawsko-pomorskim najwięcej dni nieobecności w pracy z powodu zaburzeń psychicznych wiązało się z reakcją na długotrwały stres i zaburzeniami adaptacyjnymi. W 2025 roku było to prawie 12,6 mln dni w Polsce, w tym 731,2 tys. dni w naszym regionie. Drugą najczęstszą przyczyną były epizody depresyjne i nawracające zaburzenia depresyjne. Odpowiadały one za 9,4 mln dni absencji w kraju oraz 657,3 tys. dni w Kujawsko-Pomorskiem. Na trzecim miejscu znalazły się inne zaburzenia lękowe, które były powodem niemal 6,6 mln dni nieobecności w Polsce, w tym 388,7 tys. dni w regionie. W opinii publicznej pojawia się czasem zarzut, że tzw. psychiatryczne zwolnienia lekarskie są dużo częściej wystawiane bez podstaw medycznych niż w innych schorzeniach. Dane ZUS z kontroli zwolnień pokazują jednak, że są to rzadkie sytuacje – w ostatnich latach lekarze orzecznicy kwestionowali rocznie od 3,4 do 6 proc. kontrolowanych zaświadczeń psychiatrycznych. To niewiele więcej niż w całości skontrolowanych zwolnień (2,5 do 4,1 proc.).
Bezpłatna rehabilitacja z ZUS, która pomaga wrócić do pracy
ZUS oferuje bezpłatną rehabilitację leczniczą, między innymi osobom ze schorzeniami psychosomatycznymi. Z tej formy wsparcia warto skorzystać w przypadku zaburzeń nastroju, lękowych, psychosomatycznych i behawioralnych. Rehabilitacja ma pomóc w odzyskaniu sprawności i powrocie do pracy. Odbywa się w ośrodku rehabilitacyjnym, a turnus trwa 24 dni. Indywidualny program leczenia obejmuje terapię psychologiczną, ćwiczenia ogólnousprawniające, muzykoterapię, choreoterapię oraz edukację zdrowotną. Kuracjusze mają zapewnioną całodobową opiekę medyczną.
Z rehabilitacji mogą skorzystać osoby aktywne zawodowo, ubezpieczone w ZUS, którym grozi utrata zdolności do pracy. Na rehabilitację mogą zostać skierowane również osoby pobierające świadczenia chorobowe lub okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ważne, aby leczenie dawało im szansę na utrzymanie lub odzyskanie zdolności do pracy. Aby ubiegać się o skierowanie na turnus, należy zacząć od wizyty u lekarza prowadzącego leczenie. To on wystawia wniosek o rehabilitację leczniczą. Jeśli nie prześle go elektronicznie, należy samodzielnie dostarczyć dokument do ZUS. Następnie lekarz orzecznik ZUS oceni, czy rehabilitacja jest wskazana i czy nie ma przeciwwskazań medycznych.
Program jest bezpłatny. ZUS pokrywa koszty leczenia, zakwaterowania w ośrodku rehabilitacyjnym, wyżywienia i dojazdu. Szczegóły na stronie zus.pl/rehabilitacja.
ZUS przeprowadza dziś znacznie mniej kontroli u przedsiębiorców niż kilka lat temu, ale są one coraz skuteczniejsze. To efekt analizy danych i trafniejszego typowania do kontroli tych podmiotów, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. Od stycznia do sierpnia 2026 r. nieprawidłowości stwierdzono w ponad 90 proc. przeprowadzonych kontroli, a w województwie kujawsko-pomorskim – w niemal 95 proc.
Od stycznia do sierpnia 2026 r. pracownicy ZUS przeprowadzili ponad 20,5 tys. kontroli płatników składek. Nieprawidłowości wykryli w ponad 90 proc. z nich. W blisko 15,7 tys. przypadków miały one wymiar finansowy, a łączny efekt kontroli wyniósł 373,3 mln zł. Największą część tej kwoty, bo 360,6 mln zł, stanowiły ustalenia związane z nieprawidłowym naliczaniem składek na ubezpieczenia społeczne. Kolejne 12,7 mln zł dotyczyło nieprawidłowości związanych z naliczaniem lub rozliczaniem świadczeń z ubezpieczeń społecznych. – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Najwyższą skuteczność kontroli w kraju odnotowano w województwie kujawsko-pomorskim. Od stycznia do sierpnia inspektorzy ZUS przeprowadzili tu ponad 1,3 tys. kontroli, a nieprawidłowości stwierdzili w 94,8 proc. z nich. Na kolejnych miejscach znalazły się województwa śląskie ze skutecznością na poziomie 93 proc. oraz zachodniopomorskie – 91,4 proc. Efekt finansowy kontroli przeprowadzonych w województwie kujawsko-pomorskim wyniósł 14,7 mln zł, z czego 14,1 mln zł dotyczyło nieprawidłowego naliczania składek, a 600 tys. zł – nieprawidłowości związanych z naliczaniem lub rozliczaniem świadczeń.
Mniej kontroli, więcej efektów
Jeszcze kilka lat temu ZUS przeprowadzał rocznie około 60 tys. kontroli. W 2017 r. było ich ponad 60,8 tys., a rok później blisko 59 tys. Dziś kontroli jest znacznie mniej, ale są zdecydowanie skuteczniejsze. W 2017 r. nieprawidłowości stwierdzano w 65 proc. przypadków, obecnie – w ponad 90 proc. To efekt konsekwentnego odchodzenia od szeroko zakrojonych działań kontrolnych na rzecz precyzyjnego typowania podmiotów. ZUS wykorzystuje informacje zgromadzone w swoich systemach, analizę danych oraz modele ryzyka. Dzięki temu inspektorzy kontroli ZUS sprawdzają przede wszystkim te podmioty, w których prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest największe. Zmianę podejścia widać również w wynikach finansowych. W 2017 r. średni wynik finansowy przypadający na jedną kontrolę wynosił około 6 tys. zł. Obecnie jest to ponad 18 tys. zł, czyli trzykrotnie więcej niż dziewięć lat temu.
– Dane za 8 miesięcy 2026 r. pokazują, że skuteczna analiza ryzyka pozwala ograniczać liczbę kontroli przy jednoczesnym zwiększaniu ich skuteczności – mówi Szymon Kasprowski, główny inspektor kontroli ZUS. – Dzięki temu działania kontrolne koncentrują się przede wszystkim tam, gdzie ryzyko wystąpienia nieprawidłowości jest największe – dodaje.
Dane pomagają trafniej wykrywać nieprawidłowości
ZUS stale rozwija narzędzia analityczne i wykorzystuje coraz szerszy zakres danych. Oprócz informacji zgromadzonych w swoich systemach korzysta również z danych dostępnych w rejestrach publicznych. Pozwala to skuteczniej identyfikować przypadki wymagające szczegółowej weryfikacji. Wykrywane nieprawidłowości dotyczą często zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, zaniżania podstaw wymiaru składek, nieprawidłowego rozliczania osób pracujących dla własnego pracodawcy oraz wykorzystywania różnych form zatrudnienia, aby ograniczyć obciążenia składkowe. Szczególną uwagę ZUS zwraca na rynek pracy platformowej, gdzie pojawiają się skomplikowane modele zatrudnienia, a także na branże charakteryzujące się dużą rotacją pracowników i dużym wykorzystaniem umów cywilnoprawnych. W ostatnim czasie nieprawidłowości szczególnie często występowały w transporcie międzynarodowym, działalności związanej z zatrudnieniem i pośrednictwem pracy oraz w usługach ochroniarskich.
Kontrole chronią prawa osób ubezpieczonych
Kontrole płatników składek obejmują m.in. prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, obliczania i opłacania składek, ustalania uprawnień do świadczeń oraz wykonywania innych obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ich celem jest nie tylko ochrona środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale przede wszystkim zabezpieczenie praw osób ubezpieczonych. Prawidłowo opłacone składki wpływają na wysokość świadczeń w razie choroby, niezdolności do pracy czy po zakończeniu aktywności zawodowej. Większość wykrywanych nieprawidłowości wynika z błędów popełnianych przy zgłaszaniu do ubezpieczeń lub ustalaniu podstaw wymiaru składek. Są to m.in. spóźnione zgłoszenia, pomyłki rachunkowe czy błędy w dokumentacji. Takie nieprawidłowości można zwykle szybko usunąć. Wystarczy złożyć dokumenty korygujące i uregulować należności.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
