Ponad 10,5 mln formularzy w całym kraju, w tym niemal 489 tys. w województwie kujawsko-pomorskim, trafi do osób, które w 2025 r. otrzymały z ZUS-u świadczenia z ubezpieczeń społecznych, m.in. renty, emerytury czy zasiłki. Deklaracje będzie można sprawdzić na PUE/eZUS od 4 lutego 2026 r., a ich wysyłka pocztą potrwa do końca lutego.
Osoba, która otrzyma deklarację:
Aby skorzystać z odliczeń od dochodu lub od podatku, należy do 30 kwietnia złożyć w urzędzie skarbowym zeznanie podatkowe PIT-37 lub PIT-36. Odliczenia te nie zostaną uwzględnione w zeznaniu wygenerowanym automatycznie.
1,5% podatku dla OPP
Każdy emeryt i rencista może przekazać 1,5% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Jeśli jest to ta sama organizacja co w ubiegłym roku, nie trzeba składać żadnych dodatkowych dokumentów w urzędzie skarbowym. W przypadku wyboru innej organizacji należy złożyć w urzędzie skarbowym formularz PIT-OP- informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Co w przypadku zmiany adresu?
Jeśli wniosek o zmianę adresu wpłynie do ZUS-u w trakcie przygotowywania deklaracji, nie będzie możliwości wysłania jej na nowy adres. W takiej sytuacji od 4 lutego dokument można wydrukować z PUE/eZUS lub otrzymać jego wydruk w placówce ZUS.
Kto otrzyma poszczególne typy dokumentów?
PIT-40A otrzymają emeryci i renciści, którzy pobierali świadczenie z ZUS przez cały rok kalendarzowy, a wynikiem rozliczenia jest niedopłata podatku lub saldo 0 zł. Dokument ten trafi także do osób mieszkających za granicą, w państwach, z którymi Polskę łączą umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, jeśli świadczenia podlegają opodatkowaniu w Polsce.
PIT-11A otrzymają osoby, które pobierały świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego, m.in. zasiłki: chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze oraz świadczenia rehabilitacyjne. Dokument ten dotyczy również emerytów i rencistów, którzy:
PIT-11 otrzymają osoby, które w ubiegłym roku pobrały: świadczenie należne po osobie zmarłej, alimenty potrącone ze świadczenia wypłacanego przez ZUS na podstawie wyroku sądu lub należności na zaspokojenie potrzeb rodziny, jeśli pozostają w rozdzielności majątkowej ze współmałżonkiem.
Kogo ZUS nie rozlicza?
Zakład nie rozlicza z urzędem skarbowym osób mieszkających w państwach, z którymi Polskę łączą umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, ani świadczeniobiorców, którzy mają nadpłatę podatku. Zwrot nadpłaty otrzymają oni z urzędu skarbowego w ciągu 45 dni od dnia, w którym złożą zeznanie podatkowe, lub od 30 kwietnia, jeśli urząd zaakceptuje zeznanie z usługi e-PIT.
Osoby, które chcą uzyskać zwrot nadpłaconego podatku na konto bankowe, powinny zgłosić w urzędzie skarbowym numer swojego rachunku bankowego. Mogą to zrobić w zeznaniu podatkowym lub na formularzu przeznaczonym do aktualizowania danych adresowych ZAP-3.
ZUS przypomina, że w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko, ubezpieczony rodzic sprawujący opiekę nad zdrowym dzieckiem do ukończenia 8 lat ma prawo do zasiłku opiekuńczego.
Ubezpieczony rodzic może skorzystać z zasiłku opiekuńczego za czas opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat m.in. w razie nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza. Przy czym za nieprzewidziane zamknięcie placówki, do której uczęszcza dziecko, uważa się takie zamknięcie tej placówki, o którym rodzic dowiedział się w terminie krótszym niż 7 dni przed dniem jej zamknięcia- informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Opiekę ubezpieczony może sprawować nad własnym dzieckiem, dzieckiem małżonka, dzieckiem przysposobionym, a także nad dzieckiem przyjętym na wychowanie w ramach rodziny zastępczej niezawodowej.
- Aby skorzystać z zasiłku opiekuńczego na zdrowe dziecko, ważne są trzy warunki: rodzic musi podlegać ubezpieczeniu chorobowemu, dziecko nie może ukończyć 8 lat, a zamknięcie placówki jest nieprzewidziane, czyli rodzic dowiedział się o nim w terminie krótszym niż 7 dni przed jej zamknięciem. Dodatkowo w domu nie może być innego członka rodziny, który mógłby zapewnić dziecku opiekę – mówi Krystyna Michałek.
Członkiem rodziny, który może zapewnić opiekę dziecku, nie jest jednak:
Zasiłek opiekuńczy nad zdrowym dzieckiem przysługuje wszystkim osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym, zarówno obowiązkowym, jak i dobrowolnym, bez okresu wyczekiwania. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, jeśli mają zadłużenie w ZUS-ie, które przekracza 1 proc. minimalnego wynagrodzenia (aktualnie 48,06 zł), warunkiem otrzymania zasiłku opiekuńczego jest uregulowanie zadłużenia w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia.
Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, należy złożyć wniosek Z-15A oraz oświadczenie o nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko.
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Przysługuje za każdy dzień sprawowania opieki, również za dni ustawowo wolne od pracy.
Maksymalny wymiar zasiłku opiekuńczego wynosi 60 dni w roku kalendarzowym. Ten limit ma zastosowanie do wszystkich członków rodziny, którzy są uprawnieni do zasiłku opiekuńczego, niezależnie od ich liczby oraz bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki.
Na koniec grudnia 2025 r. z „małego ZUS plus” korzystało blisko 194 tys. przedsiębiorców, w tym 9,6 tys. w województwie kujawsko-pomorskim. Nowe przepisy wyzerowały licznik tej ulgi, co oznacza, że od 1 stycznia 2026 r. dla każdego przedsiębiorcy spełniającego warunki otworzył się jej nowy, 36-miesięczny okres. Przedsiębiorcy, którzy byli przekonani, że w 2026 r. nie mogą skorzystać z „małego ZUS plus” i dlatego zgłosili się z kodem 05 10 / 05 12, mogą to skorygować do 2 lutego.
Od 1 stycznia 2026 r. przedsiębiorcy spełniający warunki do ulgi „mały ZUS plus” mogą ponownie korzystać z niej przez kolejne 36 miesięcy. Dotyczy to płatników, którzy nigdy wcześniej nie korzystali z tej ulgi, wykorzystali ją przed 2026 r. (np. zakończyli w maju 2025 r.) albo korzystają z „małego ZUS plus” obecnie - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Na przykład, płatnik, który w grudniu 2025 r. zakończył trzyletni okres ulgi na dotychczasowych zasadach, od stycznia może ponownie korzystać z niej przez kolejne 36 miesięcy, o ile spełnia pozostałe ustawowe warunki.
Jeśli przedsiębiorca na początku stycznia, nie wiedząc o zmianach przepisów, przerejestrował się z „małego ZUS plus” na standardowe składki, a nadal spełnia warunki do ulgi, może to jeszcze skorygować. Najpóźniej do 2 lutego powinien wycofać wcześniejsze zgłoszenie i zgłosić się ponownie z kodem 05 90 / 05 92 – dodaje rzeczniczka.
Jak liczyć miesiące „małego ZUS plus”?
Przedsiębiorca może opłacać obniżone składki przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Wlicza się każdy miesiąc kalendarzowy, w którym przedsiębiorca korzystał z ulgi lub prowadził działalność przez co najmniej jeden dzień. Pierwszy okres 60-miesięcznego prowadzenia działalności gospodarczej zacznie się od tego miesiąca, w którym po grudniu 2025 roku przedsiębiorca rozpocznie działalność gospodarczą z ulgą „mały ZUS plus”. Kolejny okres zacznie się od pierwszego miesiąca, w którym zacznie prowadzić lub będzie kontynuować działalność po upływie poprzedniego 60-miesięcznego okresu.
Co z formalnościami?
Przedsiębiorca, który w grudniu nie korzystał z „małego ZUS plus”, a od tego roku chce opłacać niższe składki, powinien najpóźniej do 2 lutego 2026 r. wyrejestrować się z ubezpieczeń z dotychczasowym kodem i zgłosić ponownie z kodem „małego ZUS plus” 05 90 albo 05 92. Termin ten wynika z tego, że 31 stycznia przypada w sobotę. Przedsiębiorca, który korzystał z ulgi do końca ubiegłego roku i nadal spełnia jej warunki, nie składa nowego zgłoszenia. Natomiast w sytuacji, gdy przedsiębiorca rozpocznie lub wznowi działalność po 31 stycznia 2026 r. albo spełni warunki do ulgi w innym miesiącu, dokumenty musi przekazać w ciągu 7 dni od dnia spełnienia warunków do objęcia ulgą.
Każdy, kto korzysta w styczniu z „małego ZUS plus”, musi przekazać w deklaracji rozliczeniowej lub w imiennym raporcie miesięcznym informacje o rocznym przychodzie, dochodzie, formach opodatkowania działalności gospodarczej i podstawie wymiaru składek. Przedsiębiorcy mają na to czas do 20 lutego.
Oczekiwanie na interpretację nie wydłuża terminu
Wielu przedsiębiorców wystąpiło do ZUS-u z wnioskiem o wydanie indywidualnej pisemnej interpretacji, czy i na jakich zasadach mogą przystąpić do „małego ZUS plus”. Muszą pamiętać, że ich również obowiązuje standardowy termin na zgłoszenie do ulgi, nawet jeśli oczekują jeszcze na interpretację. Jeśli spóźnią się ze zgłoszeniem do ZUS, nie będą mogli skorzystać z ulgi w całym 2026 roku.
Dla kogo jest „mały ZUS plus” i ile wynosi?
„Mały ZUS plus” to niższe składki na ubezpieczenia społeczne, liczone od dochodu z poprzedniego roku. Podstawa wymiaru tych składek nie może być niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Oznacza to, że w 2026 roku podstawa wymiaru składek mieści się w przedziale od 1441,80 zł do 5652 zł. Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej, którą należy opłacać w pełnej wysokości.
Z ulgi mogą korzystać przedsiębiorcy, których przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 tys. zł. Jeśli przedsiębiorca prowadził działalność krócej, limit przychodu wylicza się proporcjonalnie do liczby dni jej prowadzenia. Przy czym minimalny okres prowadzenia działalności w poprzednim roku wynosi 60 dni. Z „małego ZUS plus” można skorzystać dopiero po zakończeniu opłacania preferencyjnych składek liczonych od co najmniej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.
Kto nie skorzysta z ulgi
Z ulgi nie mogą skorzystać przedsiębiorcy, którzy w poprzednim roku kalendarzowym:
Z ulgi nie skorzysta także osoba, która wykonuje działalność gospodarczą dla byłego lub obecnego pracodawcy, jeśli robi to, co robiła dla niego jako pracownik w tym lub poprzednim roku kalendarzowym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał na konta ubezpieczonych w eZUS niemal 425 tys. zaświadczeń potwierdzających okresy wliczane do stażu pracy. ZUS wystawia takie zaświadczenia oddzielnie dla każdego płatnika składek wskazanego we wniosku USP. Dotychczas wpłynęło 276,4 tys. takich wniosków. Zaświadczenia są ważne również wtedy, gdy nie zawierają podpisu odręcznego ani elektronicznego.
Od nowego roku do stażu pracy można doliczać nie tylko zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, lecz także m.in. prowadzenie działalności gospodarczej, wykonywanie umów zlecenia, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych oraz wiele innych okresów aktywności zawodowej. Część z nich może zostać potwierdzona przez ZUS na wniosek klienta.
Zaświadczenia, decyzje oraz inne pisma dotyczące wydawania zaświadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych mogą, zamiast własnoręcznego podpisu, zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania. Taka forma podpisu dotyczy zaświadczeń sporządzanych z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego Zakładu, czyli wydawanych w sposób automatyczny, bez udziału pracownika. ZUS wydaje tego rodzaju zaświadczenia od 1 stycznia 2026 r. i są one w pełni prawidłowe, ponieważ zostały podpisane w sposób przewidziany przepisami prawa – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Niektóre zaświadczenia mogą być natomiast opatrzone kwalifikowanym podpisem pracownika Zakładu, pieczęcią Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub pieczęcią właściwego Oddziału ZUS. Ma to miejsce w sytuacjach, gdy dokument nie został sporządzony z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego z uwagi na konieczność dokonania analizy konta ubezpieczonego przez pracownika ZUS przed wydaniem zaświadczenia.
Obie formy zaświadczeń są ważne i prawidłowe.
Babcia lub dziadek to dla wielu rodzin niezastąpione wsparcie i osoba, której z pełnym zaufaniem powierzamy opiekę nad najmłodszymi. Pracujący rodzice, którzy wybierają taką formę opieki zamiast żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub opieki dziennego opiekuna, mogą skorzystać ze wsparcia finansowego i otrzymać świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” w ramach programu „Aktywny Rodzic”.
„Aktywni rodzice w pracy” to comiesięczne wsparcie finansowe dla pracujących rodziców dzieci w wieku od 12 do 35 miesięcy. Świadczenie wynosi 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dziecka z niepełnosprawnością – 1900 zł. Warunkiem otrzymania świadczenia jest spełnienie określonego poziomu aktywności zawodowej przez rodziców oraz to, aby dziecko w tym czasie nie uczęszczało do żłobka, przedszkola, klubu dziecięcego ani nie było objęte opieką dziennego opiekuna – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Jaki jest minimalny poziom aktywności zawodowej, który uprawnia do świadczenia
W przypadku gdy dziecko wychowywane jest wspólnie z drugą osobą (rodzicem, małżonkiem lub partnerem), świadczenie przysługuje, jeżeli oboje rodzice osiągają przychód, którego podstawa wymiaru składek wynosi łącznie co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jest to tzw. warunek łączonego poziomu aktywności zawodowej. Dodatkowo każdy z nich z osobna musi wykazać przychód nie niższy niż połowa tej kwoty. Jeśli jednak rodzic prowadzi działalność gospodarczą na preferencyjnych zasadach – korzysta z ulg takich jak „ulga na start”, preferencyjne składki czy „mały ZUS plus” – próg jest niższy i wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia. Natomiast w przypadku samodzielnego wychowywania dziecka świadczenie przysługuje, jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Gdzie i jak złożyć wniosek
Wniosek o świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” można złożyć wyłącznie w formie elektronicznej, za pośrednictwem aplikacji mZUS, platformy PUE/eZUS, portalu Empatia lub bankowości elektronicznej. Najlepiej zrobić to w miesiącu, w którym dziecko kończy 12 miesięcy. Świadczenie przekazywane jest wyłącznie na wskazany rachunek bankowy.
Program Aktywny Rodzic oferuje trzy rodzaje świadczeń: Aktywni rodzice w pracy, Aktywnie w żłobku oraz Aktywnie w domu. W danym miesiącu na jedno dziecko można pobierać wyłącznie jeden rodzaj świadczenia z programu „Aktywny Rodzic”. Możliwa jest jednak zmiana formy wsparcia, na przykład w przypadku zmiany sytuacji zawodowej wnioskodawcy. Co istotne, świadczenia przysługują niezależnie od dochodu rodziny.
W 2025 roku ZUS wypłacił w ramach programu „Aktywny Rodzic” 6 mld 255 mln zł dla prawie 619 tys. dzieci w całej Polsce. W województwie kujawsko-pomorskim było to 288,8 mln zł dla 29,6 tys. dzieci.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
