Niemal 1,8 mln osób skorzystało już z rehabilitacji leczniczej ZUS. Program, który w tym roku obchodzi 30-lecie, pomaga odzyskać sprawność i wrócić do aktywności zawodowej osobom zagrożonym utratą zdolności do pracy.
Prewencja rentowa ZUS obchodzi w tym roku 30-lecie swojego funkcjonowania. Od 1996 roku Zakład prowadzi program rehabilitacji leczniczej dla osób zagrożonych utratą zdolności do pracy. Dzięki rehabilitacji mogą one odzyskać sprawność, wrócić do pracy i aktywnego życia - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
Kto może skorzystać z rehabilitacji ZUS?
Na rehabilitację leczniczą ZUS kierowane są przede wszystkim osoby aktywne zawodowo, które z powodu stanu zdrowia są zagrożone utratą zdolności do pracy, ale istnieje realna szansa, że po rehabilitacji ją odzyskają. Z programu mogą korzystać również osoby pobierające zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, a także osoby otrzymujące rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.
O rehabilitację mogą ubiegać się także emeryci, jeśli nadal pracują i podlegają ubezpieczeniom społecznym, np. z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia. Warunkiem jest jednak to, by rehabilitacja dawała realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Podobne zasady dotyczą osób pobierających emerytury pomostowe, emerytury mundurowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne czy świadczenia przedemerytalne. One również mogą skorzystać z programu, jeśli nadal pracują i istnieje szansa, że rehabilitacja pozwoli im utrzymać lub odzyskać zdolność do pracy.
Od czego zacząć?
Aby otrzymać skierowanie na rehabilitację leczniczą ZUS, należy zgłosić się do lekarza prowadzącego leczenie. To on wypełnia wniosek o rehabilitację leczniczą na formularzu PR-4. Do wniosku warto dołączyć dokumentację medyczną, np. konsultacje lekarskie, karty informacyjne leczenia szpitalnego czy wyniki badań, a następnie kompletną dokumentację złożyć osobiście w dowolnej placówce ZUS lub przesłać pocztą. Lekarz może również wysłać formularz elektronicznie za pośrednictwem platformy eZUS lub aplikacji mZUS dla lekarzy. W takim przypadku nie trzeba dostarczać papierowego wniosku do ZUS-u, warto jednak przekazać dokumentację medyczną.
Co dzieję się po złożeniu wniosku?
Po złożeniu wniosku lekarz orzecznik ZUS wydaje orzeczenie dotyczące potrzeby rehabilitacji. Może je wydać po przeprowadzeniu badania lub na podstawie dokumentacji medycznej. Od 13 kwietnia 2026 r. uprawnienia do wydawania takich orzeczeń mają także fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS-ie.
Osoby zakwalifikowane do rehabilitacji otrzymają z ZUS-u korespondencję z informacją o terminie i miejscu turnusu. Skierowanie może zostać wydane nie tylko na wniosek lekarza prowadzącego. ZUS może zaproponować rehabilitację także podczas kontroli zwolnienia lekarskiego albo w trakcie rozpatrywania wniosku o świadczenie rehabilitacyjne lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Jeśli ZUS odmówi skierowania na rehabilitację, decyzję można zaskarżyć do sądu rejonowego. Odwołanie należy złożyć za pośrednictwem ZUS-u w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji. Można to zrobić pisemnie lub ustnie do protokołu sporządzonego przez pracownika Zakładu. Prawo do odwołania na tych zasadach dotyczy spraw o rehabilitację leczniczą wszczętych na podstawie wniosków złożonych od 13 kwietnia 2026 r.
Ile kosztuje rehabilitacja z ZUS?
Rehabilitacja lecznicza ZUS jest całkowicie bezpłatna. Obejmuje leczenie, zakwaterowanie, wyżywienie oraz zwrot kosztów przejazdu do i z ośrodka najtańszym środkiem komunikacji publicznej. Standardowy turnus trwa 24 dni i odbywa się w placówkach współpracujących z ZUS na terenie całego kraju. Za zgodą ZUS lekarz w ośrodku rehabilitacyjnym może wydłużyć lub skrócić czas rehabilitacji. Rehabilitacja może mieć formę stacjonarną, z pobytem w ośrodku, lub ambulatoryjną – bez noclegu.
Jakie schorzenia można rehabilitować?
Rehabilitacja obejmuje schorzenia, które najczęściej powodują niezdolności do pracy, m.in. choroby narządu ruchu, także po urazach i wypadkach, układu krążenia, układu oddechowego, schorzenia psychosomatyczne, schorzenia onkologiczne po leczeniu nowotworu piersi, choroby narządu głosu oraz choroby ośrodkowego układu nerwowego.
Od 1 czerwca wzrosły limity przychodów dla osób pobierających rentę rodzinną. To dobra wiadomość dla uczniów i studentów, którzy łączą naukę z pracą, ponieważ mogą osiągać wyższe zarobki bez obawy, że ZUS zmniejszy lub zawiesi wypłatę pobieranego świadczenia.
Coraz więcej młodych ludzi podejmuje pierwsze wyzwania zawodowe jeszcze podczas nauki. Wśród nich są także osoby otrzymujące rentę rodzinną. W ich przypadku wysokość dodatkowych zarobków ma znaczenie, ponieważ po przekroczeniu określonych progów ZUS może obniżyć lub zawiesić wypłatę świadczenia – wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Renta rodzinna będzie wypłacana w pełnej wysokości, jeśli miesięczny przychód nie przekroczy 6694,10 zł brutto, czyli 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Przekroczenie tej kwoty nie oznacza jednak całkowitej utraty świadczenia. Jeśli miesięczne zarobki brutto mieszczą się w przedziale od 6694,10 zł do 12 431,80 zł brutto, renta może zostać odpowiednio pomniejszona. Wysokość potrącenia zależy od kwoty przekroczenia limitu, ale nie może być wyższa niż maksymalna kwota zmniejszenia. Dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, wynosi ona obecnie 841,05 zł. Jeżeli miesięczne przychody przekroczą 12 431,80 zł brutto, czyli 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ZUS może zawiesić wypłatę świadczenia.
Jeśli do renty rodzinnej uprawnionych jest kilka osób, przekroczenie limitu przychodu wpływa tylko na część świadczenia należnego tej osobie, która osiąga dodatkowe zarobki.
Jakie przychody mają znaczenie?
Na prawo do renty rodzinnej wpływają przede wszystkim przychody uzyskiwane z pracy lub innych form aktywności objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Dotyczy to m.in. umowy o pracę, umowy zlecenia oraz umowy o dzieło wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy . Nie każde dodatkowe przychody są jednak uwzględniane przy ustalaniu limitów. Umowa zlecenia zawarta z uczniem lub studentem, który nie ukończył 26 lat, co do zasady nie podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Oznacza to, że wynagrodzenie uzyskane z takiej umowy zwykle nie jest wliczane do limitu przychodów wpływających na wysokość wypłacanej renty rodzinnej. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy uczeń lub student wykonuje umowę zlecenia na rzecz pracodawcy, u którego jednocześnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. W takim przypadku uzyskany z niej przychód jest również uwzględniany do kwoty, która ma wpływ na wysokość pobieranego świadczenia z ZUS-u.
Problemy z płynnością finansową mogą dotknąć każdą osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Gdy pojawiają się trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań, warto działać szybko. Przedsiębiorcy mogą skorzystać z pomocy ZUS, m.in. odroczyć termin płatności składek lub rozłożyć należności na raty.
W przypadku problemów z terminowym opłacaniem składek warto działać jak najszybciej. Każdy dzień zwłoki oznacza wzrost zadłużenia, a w konsekwencji może doprowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zamiast zwlekać i bezczynnie obserwować rozwój wydarzeń, przedsiębiorca może skorzystać z ulg oferowanych przez ZUS, takich jak odroczenie terminu płatności składek lub rozłożenie zadłużenia na raty. Zawarcie umowy z ZUS-em pozwala uporządkować zobowiązania i daje więcej czasu na poprawę kondycji finansowej firmy- informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
Odroczenie terminu płatności składek
Odroczenie pozwala przesunąć datę zapłaty składek, których termin płatności jeszcze nie upłynął. Ulga obejmuje należności w pełnej wysokości wraz ze wszystkimi funduszami. Takie rozwiązanie pomaga przedsiębiorcy zachować płynność finansową i zyskać czas na poprawę sytuacji ekonomicznej firmy. Warunki spłaty są ustalane indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości płatnika. Istotną korzyścią jest również brak odsetek za zwłokę. Zamiast nich pobierana jest opłata prolongacyjna wynosząca 50 proc. obowiązującej stawki odsetek.
Aby skorzystać z tej formy wsparcia, należy zgłosić się do ZUS-u najpóźniej w dniu, w którym przypada termin płatności. Formalności można załatwić elektronicznie przez platformę eZUS, pisemnie, ustnie do protokołu w placówce ZUS-u lub telefonicznie, pod warunkiem posiadania profilu na eZUS. We wniosku należy wskazać m.in. okres, za który mają zostać odroczone składki, proponowany termin uregulowania należności, źródło finansowania oraz rodzaj pomocy publicznej. Zakres wymaganej dokumentacji zależy od rodzaju działalności i formy opodatkowania.
Rozłożenie zadłużenia na raty
Jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości, może zwrócić się do ZUS-u o rozłożenie należności na raty. To rozwiązanie przeznaczone jest dla wszystkich płatników posiadających dług z tytułu składek, także wtedy, gdy zostało już wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Po podpisaniu umowy egzekucja zostaje zawieszona, a należności można regulować zgodnie z ustalonym harmonogramem. Raty pozwalają rozłożyć ciężar spłaty w czasie, a zamiast odsetek za zwłokę naliczana jest niższa opłata prolongacyjna. Dodatkowo terminowa spłata rat i bieżących zobowiązań umożliwia uzyskanie zaświadczenia o niezaleganiu, które bywa wymagane m.in. przy ubieganiu się o kredyt, dotację czy udział w przetargach.
Układ ratalny może obejmować nie tylko zaległe składki, lecz także koszty egzekucyjne, należności dotyczące pracowników oraz zobowiązania osób trzecich, np. spadkobierców czy następców prawnych.
O taką ulgę można wystąpić w każdej chwili, zarówno na zaległe, jak i przyszłe składki. Można to zrobić elektronicznie przez eZUS, pisemnie, ustnie w placówce ZUS-u albo telefonicznie (jeśli przedsiębiorca posiada profil eZUS). We wniosku o raty należy podać dane identyfikacyjne, kwotę i okres zadłużenia, przedstawić propozycję spłaty oraz uzasadnić brak możliwości jednorazowego uregulowania długu. Konieczne jest także dołączenie dokumentów potwierdzających sytuację finansową.
Warto pamiętać, że samo złożenie dokumentów nie oznacza automatycznego przyznania ulgi ani zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku odmowy należność trzeba uregulować wraz z odsetkami naliczonymi do dnia zapłaty.
Wsparcie doradców
Przedsiębiorcy, którzy mają trudności z opłacaniem składek, nie są pozostawieni sami sobie. Mogą skorzystać ze wsparcia doradców ds. ulg i umorzeń, którzy do każdej sprawy podchodzą indywidualnie i pomagają dobrać rozwiązanie najlepiej odpowiadające sytuacji firmy oraz wyjaśniają zasady korzystania z dostępnych form pomocy. Z doradcą można skontaktować się telefonicznie lub umówić na e-wizytę. Numery telefonów są dostępne na stronie ZUS w zakładce „Firmy”. Pomoc można także uzyskać bezpośrednio w placówkach ZUS-u, korzystając ze wsparcia pracowników sal obsługi klientów.
„Aktywni 50+” to inicjatywa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która zwraca uwagę na potencjał osób po 50. roku życia. Ich wiedza i doświadczenie są cennym kapitałem na rynku pracy. To także dobry moment, aby zadbać o zdrowie, rozwijać swoje kompetencje oraz świadomie planować przyszłość, w tym swoją emeryturę.
ZUS poprzez działania informacyjne i edukacyjne wspiera osoby dojrzałe w podejmowaniu i kontynuowaniu aktywności zawodowej, dbaniu o zdrowie oraz przełamywaniu stereotypów związanych z wiekiem. Osoby po 50. roku życia są dla pracodawców cennym źródłem wiedzy, doświadczenia i kompetencji. Jednocześnie jest to etap życia, który nadal stwarza wiele możliwości rozwoju, podnoszenia kwalifikacji i realizacji zawodowych ambicji - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
„Aktywni 50+” to inicjatywa, której celem jest zgromadzenie w jednym miejscu informacji dotyczących zdrowia, rozwoju kompetencji, rynku pracy, ulg i dostępnych form wsparcia, a także prezentowanie dobrych praktyk wspierających aktywność osób dojrzałych.
Projekt realizowany jest we współpracy ZUS z organizacjami pracodawców i pracowników. Obejmuje działania edukacyjne dotyczące systemu emerytalnego w Polsce, czynników wpływających na wysokość przyszłego świadczenia emerytalnego, a także zagadnień związanych z prewencją wypadkową i rentową, w tym rehabilitacją leczniczą prowadzoną przez ZUS.
W ramach inicjatywy Aktywni 50+ ZUS edukuje:
Na stronie internetowej ZUS-u Aktywni 50+ zgromadzono materiały i informacje przydatne osobom po 50. roku życia, które chcą pozostać aktywne zawodowo. Można tam znaleźć informacje o tym, gdzie szukać pracy, jak korzystać z bezpłatnych szkoleń i kursów oraz z kim skontaktować się w sprawie organizacji szkolenia.
Tysiące rodziców z Kujaw i Pomorza korzystają już ze świadczenia „Aktywni rodzice w pracy”. W 2025 roku świadczenie wypłacono na 10,4 tys. dzieci w regionie, a w pierwszych czterech miesiącach tego roku – na 6,9 tys. dzieci. „Aktywni rodzice w pracy” to jedno z trzech świadczeń dostępnych w programie Aktywny Rodzic, przeznaczone dla rodziców łączących aktywność zawodową z opieką nad małym dzieckiem.
Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje aktywnym zawodowo rodzicom dzieci w wieku od 12 do 35 miesięcy, które nie uczęszczają do żłobka, klubu dziecięcego ani przedszkola oraz nie są objęte opieką dziennego opiekuna. Wysokość wsparcia wynosi 1500 zł miesięcznie na dziecko. W przypadku dziecka posiadającego odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności kwota świadczenia jest wyższai wynosi 1900 zł miesięcznie - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
Należne środki są przekazywane bezpośrednio na rachunek bankowy rodzica, który sam decyduje o sposobie ich wykorzystania. Co ważne, świadczenie przysługuje w pełnej wysokości również wtedy, gdy prawo do niego zostało przyznane w trakcie miesiąca. Jeśli rodzice sprawują nad dzieckiem opiekę naprzemienną zgodnie z orzeczeniem sądu, każdemu z nich przysługuje połowa kwoty świadczenia.
Aktywni rodzice w pracy w liczbach
Od 1 października 2024 r. do 31 maja 2026 r. do ZUS-u wpłynęło 343,1 tys. wniosków o świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”, obejmujących 349,8 tys. dzieci. W województwie kujawsko-pomorskim złożono w tym czasie 16,5 tys. wniosków na 16,8 tys. dzieci. W pierwszych czterech miesiącach br. świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” wypłacono na 143 tys. dzieci w całym kraju, w tym na 6,9 tys. dzieci w województwie kujawsko-pomorskim.
Dla aktywnych zawodowo rodziców i opiekunów
Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, rodzicom zastępczym oraz osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka, którzy są zatrudnieni na etacie, wykonują pracę na w ramach umowy zlecenia lub prowadzą własną działalność gospodarczą. Warunek jaki musi być spełniony to zgłoszenie do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Dlatego osoby, które wykonują pracę wyłącznie na podstawie umowy o dzieło, nie mają prawa do tego świadczenia.
Warto podkreślić, że świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje nie tylko osobom ubezpieczonym w ZUS-ie, ale również osobom objętym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym rolników, pracującym w służbach mundurowych na podstawie stosunku służbowego, m.in. żołnierzom zawodowym i policjantom, a także pobierającym zasiłek macierzyński, chorobowy, opiekuńczy lub wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne albo wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy zgodnie z Kodeksem pracy.
Aby otrzymać świadczenie, należy wykazać minimalny poziom przychodów, od których opłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Ten wymóg dotyczy zarówno osoby wnioskującej, jak i osoby, z którą wspólnie jest wychowywane dziecko. Jest to tzw. warunek łączonego poziomu aktywności zawodowej.
Świadczenie przysługuje, jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie osiągają przychód, od którego podstawa wymiaru składek wynosi co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo każdy
z nich z osobna musi wykazać przychód nie niższy niż połowa tej kwoty. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto. Jeśli jednak rodzic prowadzi działalność gospodarczą na preferencyjnych zasadach tj. korzysta z ulg takich jak „ulga na start”, preferencyjne składki czy „mały ZUS plus”, próg jest niższy i wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia.
100 proc. minimalnego wynagrodzenia dla jednego rodzica
Osoby samodzielnie wychowujące dziecko nie muszą wykazywać aktywności zawodowej przez drugiego rodzica. Wymagane jest jednak w ich przypadku, aby podstawa składek emerytalno-rentowych nie była niższa niż 100 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Wniosek tylko elektronicznie, najszybciej przez aplikację mZUS
Rodzic może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia „Aktywni rodzice w pracy” wyłącznie przez internet. Ma do wyboru jeden z czterech dostępnych kanałów: platforma eZUS, aplikacja mobilna mZUS, bankowość elektroniczna oraz portal Emp@tia.
Od lat maleje liczba osób pobierających renty wypadkowe. Według danych ZUS-u w ciągu dziesięciu lat liczba osób pobierających te świadczenia zmniejszyła się o ponad 57 tys., a tendencja spadkowa utrzymuje się we wszystkich głównych kategoriach rent wypadkowych.
W 2025 roku renty wypadkowe z tytułu niezdolności do pracy pobierało 123,3 tys. osób. Dla porównania, w 2016 roku było ich 180,5 tys. Oznacza to spadek o 57,2 tys. świadczeniobiorców, czyli o blisko jedną trzecią w ciągu dziesięciu lat - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
Najliczniejsze grupy stanowią osoby pobierające renty w związku z wypadkami przy pracy oraz chorobami zawodowymi. W pierwszym przypadku liczba świadczeniobiorców zmniejszyła się z 78,4 tys. do 57,2 tys., a w drugim – z 90,3 tys. do 58,7 tys. Spadek odnotowano także wśród osób pobierających renty związane z wypadkami w drodze do pracy lub z pracy – z 11,8 tys. wypłacanych świadczeń w 2016 roku do 7,5 tys. w 2025 roku.
Mniej rent rodzinnych wypadkowych
Podobny trend obserwujemy w przypadku rent rodzinnych wypadkowych. W 2016 roku świadczenie to pobierało przeciętnie 24,3 tys. osób, natomiast w 2025 roku ich liczba zmniejszyła się do 16,5 tys. Oznacza to spadek o 7,8 tys. świadczeniobiorców, czyli o 32 proc. Największą grupę nadal stanowią osoby pobierające renty rodzinne przyznane po członkach rodziny, którzy zmarli w wyniku wypadku przy pracy.
Świadczeniobiorcy rent wypadkowych to głównie osoby starsze
Pobierający renty wypadkowe to w zdecydowanej większości osoby starsze. Ponad dwie trzecie świadczeniobiorców ukończyło 70 lat, a średni wiek w tej grupie wynosi 73,9 roku. Zarówno dziesięć lat wcześniej jak i obecnie przeważają w niej mężczyźni, którzy w grudniu 2025 roku stanowili
64,1 proc. wszystkich pobierających renty wypadkowe.
Trend widoczny od lat
Dane ZUS pokazują, że spadek liczby rent wypadkowych nie jest zjawiskiem jednorazowym. Tendencja ta utrzymuje się nieprzerwanie od wielu lat i obejmuje wszystkie główne grupy świadczeń wypadkowych. Na zmniejszającą się liczbę osób pobierających renty wypadkowe może wpływać kilka czynników. W ostatnich latach zauważalny jest spadek liczby wypadków przy pracy, a pracodawcy coraz większą wagę przywiązują do bezpieczeństwa i higieny pracy. Rozwój procedur, szkoleń oraz rozwiązań prowadzących do ograniczenia ryzyka zawodowego przekłada się na mniejszą liczbę zdarzeń skutkujących trwałą niezdolnością do pracy.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
