Uczniowie, którzy ukończyli 16 lat i pobierają rentę rodzinną po zmarłym rodzicu, mogą otrzymywać świadczenie nadal, jeśli kontynuują naukę. Muszą jednak pamiętać o formalnościach, które należy dopełnić w ZUS-ie. W odpowiednim terminie należy złożyć wniosek o dalszą wypłatę renty wraz z zaświadczeniem ze szkoły. O dokumentach powinni pamiętać również niektórzy studenci.
Renta rodzinna przysługuje dzieciom do ukończenia 16. roku życia, a jeśli nadal się uczą, może być wypłacana do 25. roku życia. Jeżeli student ukończy 25 lat na ostatnim roku studiów, zachowuje prawo do renty do zakończenia tego roku akademickiego. Bez względu na wiek świadczenie mogą pobierać dzieci, które stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 lat albo w czasie nauki, przed ukończeniem 25. roku życia. W ich przypadku nie muszą kontynuować nauki by renta była wypłacana - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Dokumenty najlepiej złożyć wcześniej
Uczeń, który po ukończeniu 16 lat nadal się kształci, powinien dostarczyć do ZUS-u wniosek o dalszą wypłatę renty wraz z zaświadczeniem ze szkoły. Jeśli tego nie zrobi, wypłata świadczenia zostanie wstrzymana. W przypadku uczniów, którzy 16 lat ukończyli przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego, dokumenty należy złożyć do końca września. Jeśli natomiast 16. urodziny przypadają w trakcie roku szkolnego, formalności trzeba załatwić w miesiącu, w którym osiągają ten wiek. Uczeń obchodzący 16 urodziny w listopadzie, dokumenty musi złożyć w ZUS-ie do końca listopada. Aby zachować ciągłość wypłaty, warto złożyć je wcześniej, najlepiej co najmniej 20 dni przed terminem płatności renty.
Maturzyści i studenci też powinni pilnować terminów
Maturzyści przyjęci na studia, którzy chcą zachować prawo do renty rodzinnej za wrzesień, powinni do końca miesiąca złożyć w ZUS-ie wniosek o kontynuację wypłaty świadczenia oraz zaświadczenie o przyjęciu na uczelnię. Do końca października muszą natomiast potwierdzić, że faktycznie rozpoczęli edukację. O październikowym terminie powinni pamiętać również studenci kontynuujący naukę, jeśli poprzednie zaświadczenie z uczelni było wydane tylko na jeden rok akademicki.
Nie zawsze potrzebne jest nowe zaświadczenie
Dokumentu potwierdzającego naukę nie trzeba dostarczać do ZUS-u co roku. Jeśli szkoła lub uczelnia wystawiła zaświadczenie na cały okres kształcenia, np. na pięć lat studiów, renta może być wypłacana do terminu wskazanego w tym dokumencie. ZUS ma jednak prawo sprawdzić, czy młody człowiek w dalszym ciągu się uczy.
O przerwaniu nauki trzeba poinformować ZUS
Osoba pobierająca rentę rodzinną powinna poinformować ZUS, jeśli przerwie lub wcześniej zakończy naukę. Jest to bardzo ważne, ponieważ świadczenie wypłacone za okres, w którym nie było już do niego prawa, może zostać uznane za nienależnie pobrane. Wówczas pieniądze trzeba będzie zwrócić wraz z odsetkami.
Od 2026 roku świadczenie wspierające mogą otrzymać osoby z niepełnosprawnościami, które mają co najmniej 18 lat i uzyskały decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON) ustalającą poziom potrzeby wsparcia na co najmniej 70 punktów. W zależności od liczby punktów ustalonych przez WZON świadczenie wynosi od 792 zł do 4353 zł miesięcznie.
Świadczenie wspierające to finansowa pomoc dla dorosłych osób z niepełnosprawnością, która ma ułatwić pokrycie kosztów codziennego życia i potrzebnego wsparcia. Nie jest to świadczenie dla seniorów ani dodatek przyznawany po osiągnięciu określonego wieku. Nie ma górnej granicy wieku, dlatego może je otrzymać zarówno osiemnastolatek, jak i osoba w wieku 60, 70 czy 80 lat, jeśli spełnia określone warunki - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Warunkiem jest posiadanie odpowiedniego orzeczenia, np. o stopniu niepełnosprawności, niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, lub grupie inwalidzkiej, a następnie uzyskanie decyzji WZON ustalającej poziom potrzeby wsparcia wynoszący co najmniej 70 punktów. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi również mieszkać w Polsce. Mogą je otrzymać obywatele Polski, państw Unii Europejskiej lub EFTA, a także, po spełnieniu określonych warunków inni cudzoziemcy legalnie przebywający w naszym kraju, którzy mają dostęp do rynku pracy.
Najpierw decyzja WZON
Aby otrzymać świadczenie wspierające, w pierwszej kolejności trzeba wystąpić do WZON o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Do wniosku należy dołączyć m.in. kopię jednego aktualnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność oraz formularz samooceny dotyczący trudności w codziennym funkcjonowaniu. WZON ustala poziom potrzeby wsparcia w punktach.
Od kiedy WZON ustala poziom potrzeby wsparcia
Od 1 stycznia 2026 roku w przypadku osób, które po raz pierwszy ubiegają się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, punktacja ustalana jest od dnia wydania decyzji. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kolejnej decyzji. Jeśli kończy się ważność dotychczasowej decyzji, poziom potrzeby wsparcia ustalany jest od dnia następującego po dniu, w którym poprzednia decyzja straciła ważność. Jeśli osoba, wobec której została już wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia, złoży nowy wniosek w związku ze zmianą zdolności do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem oraz rodzaju wymaganego wsparcia, poziom potrzeby wsparcia ustala się od dnia wydania nowej decyzji.
Z ostateczną decyzją WZON wniosek do ZUS
Po uzyskaniu ostatecznej decyzji WZON-u można ubiegać się o świadczenie wspierające w ZUS-ie. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez eZUS, portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną. Osoby, które potrzebują pomocy przy wypełnieniu dokumentu, mogą skorzystać z bezpłatnego wsparcia pracowników ZUS-u. W formularzu należy podać m.in. numer decyzji WZON, numer rachunku bankowego prowadzonego w Polsce oraz adres e-mail. Wniosek może złożyć również pełnomocnik.
Ważne 3 miesiące na złożenie wniosku do ZUS
Jeżeli wniosek o świadczenie wspierające zostanie złożony do ZUS-u w ciągu 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja WZON stała się ostateczna, świadczenie co do zasady przysługuje od dnia ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. W takim przypadku ZUS wypłaci świadczenie z wyrównaniem. Osoba uprawniona może również wskazać we wniosku późniejszą datę, od której chce otrzymywać świadczenie. Jeśli natomiast wniosek trafi do ZUS-u po upływie 3 miesięcy, świadczenie będzie przysługiwało dopiero od miesiąca, w którym wniosek został złożony.
ZUS wypłaca świadczenie wspierające wyłącznie bezgotówkowo na wskazany we wniosku rachunek bankowy prowadzony w Polsce.
Od liczby punktów zależy kwota świadczenia
Wysokość świadczenia wspierającego jest wyliczana jako określony procent renty socjalnej i zależy od liczby punktów ustalonych w decyzji WZON. Wynosi od 40 do 220 proc. aktualnej kwoty renty socjalnej. Im wyższy poziom potrzeby wsparcia, tym wyższe świadczenie. Od 1 marca 2026 roku renta socjalna wynosi 1978,49 zł, dlatego miesięczne kwoty świadczenia wspierającego wynoszą:
• 70–74 punkty – 40 proc. renty socjalnej, czyli 792 zł,
• 75–79 punktów – 60 proc., czyli 1188 zł,
• 80–84 punkty – 80 proc., czyli 1583 zł,
• 85–89 punktów – 120 proc., czyli 2375 zł,
• 90–94 punkty – 180 proc., czyli 3562 zł,
• 95–100 punktów – 220 proc., czyli 4353 zł.
Kwoty świadczenia wspierającego zmieniają się wraz z coroczną marcową waloryzacją renty socjalnej.
Gdy uczeń lub student kończy wakacyjną pracę i wraca do szkoły lub na uczelnię, rodzice powinni pamiętać o ponownym zgłoszeniu go do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Nie dzieje się to automatycznie. Często brak ubezpieczenia wychodzi na jaw dopiero podczas wizyty u lekarza, gdy w systemie eWUŚ młody człowiek „wyświetla się” na czerwono.
W czasie wakacji wielu uczniów i studentów podejmuje pracę. Gdy młody pracownik zostaje zatrudniony na etacie lub umowie zlecenia, od której obowiązkowo odprowadzana jest składka zdrowotna, uzyskuje własny tytuł do ubezpieczenia. Wtedy przestaje być już ubezpieczony jako członek rodziny.
- Po zakończeniu pracy trzeba pamiętać o ponownym zgłoszeniu dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli nadal się uczy, nie ukończyło 26 lat i nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, powinien zgłosić je ubezpieczony rodzic. Jeśli młody człowiek ma już własną rodzinę, takiego zgłoszenia może dokonać małżonek. Niestety rodzice czasem o tym zapominają i o braku zgłoszenia dowiadują się dopiero podczas wizyty u lekarza. Najczęściej wtedy okazuje się, że w systemie eWUŚ nie ma potwierdzenia prawa do bezpłatnych świadczeń w ramach NFZ – mówi Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Jeśli student nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia i nie może zostać zgłoszony przez członka rodziny, do ubezpieczenia zgłasza go uczelnia. Student musi jednak złożyć w tej sprawie wniosek, ponieważ uczelnia nie robi tego automatycznie. W przypadku osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innym orzeczeniem traktowanym na równi zgłoszenie jako członka rodziny nie jest ograniczone wiekiem.
Zgłoszenie jest bezpłatne
Zgłoszenie dziecka jako członka rodziny jest bezpłatne i nie zwiększa składki zdrowotnej rodzica czy małżonka. Pracownik lub zleceniobiorca zgłasza dziecko za pośrednictwem swojego pracodawcy albo zleceniodawcy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą musi zrobić to samodzielnie na formularzu ZUS ZCNA. Na zgłoszenie, a także wyrejestrowanie członka rodziny po zmianie jego sytuacji, mamy 7 dni.
Przedsiębiorcy chętnie korzystają z wakacji składkowych. Od uruchomienia programu w listopadzie 2024 r. do końca sierpnia 2026 r. do ZUS wpłynęło ponad 3,4 mln wniosków, a wartość przyznanych zwolnień sięgnęła blisko 4,5 mld zł. W województwie kujawsko-pomorskim złożono w tym czasie 163,3 tys. wniosków.
Wakacje składkowe obowiązują od listopada 2024 r. Przedsiębiorcy po raz pierwszy skorzystali z ulgi za grudzień 2024 r. W 2025 r. ponownie mogli wskazać jeden miesiąc, za który nie opłacali składek na własne ubezpieczenia społeczne. Z takiego zwolnienia mogą skorzystać również w 2026 r. – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
Od 1 listopada 2024 r. do końca sierpnia 2026 r. przedsiębiorcy w całym kraju złożyli 3 mln 454 tys. wniosków o wakacje składkowe, z czego 163,3 tys. w województwie kujawsko-pomorskim. W 3 mln 301 tys. przypadków postępowanie zakończyło się pełnym lub częściowym zwolnieniem z opłacania składek. Pozostałe sprawy zakończyły się odmową, umorzeniem postępowania albo pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Blisko 4,5 mld zł wsparcia
Od początku funkcjonowania wakacji składkowych wartość przyznanych przez ZUS zwolnień wyniosła w całym kraju blisko 4,5 mld zł. W województwie kujawsko-pomorskim przedsiębiorcy zostali zwolnieni z opłacenia składek na kwotę ponad 213,6 mln zł.
W miesiącu objętym wakacjami składkowymi przedsiębiorca nie opłaca za siebie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Zwolnienie obejmuje również dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli przedsiębiorca mu podlega, a także składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Należności te finansuje budżet państwa. Przedsiębiorca zachowuje ciągłość ubezpieczeń, a okres za który sam nie opłacił składek, jest uwzględniany przy ustalaniu przyszłych świadczeń.
Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej ani składek należnych za pracowników czy zleceniobiorców.
W 2026 roku nadal można skorzystać z ulgi
Wakacje składkowe przysługują za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Oznacza to, że osoby, które jeszcze w tym roku z nich nie korzystały, mogą wybrać miesiąc, za który nie będą opłacać własnych składek na ubezpieczenia społeczne.
Aby otrzymać zwolnienie, trzeba spełnić warunki określone w przepisach i złożyć wniosek RWS przez eZUS. Dokument należy przekazać w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który ma obowiązywać ulga.
Więcej informacji o wakacjach składkowych można znaleźć na stronie ZUS.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
