Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę czternastych emerytur. Pierwsze dodatkowe świadczenia trafiły już do 615,7 tys. osób w całym kraju, w tym do ponad 49,8 tys. mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego. Kolejna transza wypłat trafi do uprawnionych najpóźniej 4 września.
Czternasta emerytura wypłacana jest z urzędu razem z emeryturą lub rentą za wrzesień. Nie trzeba składać żadnego wniosku ani dopełniać dodatkowych formalności. ZUS sam ustala prawo oraz wysokość przysługującego dodatkowego świadczenia - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim. Czternastka przysługuje osobom, które na 31 sierpnia mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, między innymi emerytury, renty, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
Pierwsze czternastki już wypłacone
ZUS wypłaca emerytury i renty w sześciu terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca. W pierwszym terminie płatności czternastkę otrzymało w całym kraju 615,7 tys. osób na łączną kwotę blisko 913,3 mln zł brutto. W województwie kujawsko-pomorskim świadczenie trafiło do ponad
49,8 tys. osób, a łączna kwota wypłat wyniosła niemal 73,7 mln zł brutto.
Kolejne wypłaty, przypadające na termin 6 września, zostały przekazane na pocztę 1 września, a do banków trafią 3 września. W całym kraju czternastkę otrzyma wówczas ponad 1 mln 166 tys. osób, a łączna kwota wypłat wyniesie 1 mld 715 mln zł brutto. W województwie kujawsko-pomorskim świadczenie trafi do niemal 56 tys. uprawnionych na łączną kwotę 83,3 mln zł brutto.
W tym roku pełna czternastka wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile minimalna emerytura. W pełnej wysokości otrzymają ją osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Przy emeryturze lub rencie wyższej niż 2900 zł brutto dodatkowa wypłata zostanie zmniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Na przykład osoba, która pobiera emeryturę w wysokości 3500 zł brutto, otrzyma czternastkę pomniejszoną o 600 zł, czyli 1378,49 zł brutto.
Zasada „złotówka za złotówkę” ma zastosowanie do momentu, gdy pomniejszona kwota czternastki wynosi nie mniej niż 50 zł brutto. Jeśli z wyliczenia wynikałaby niższa kwota, świadczenie nie zostanie wypłacone. W praktyce oznacza to, że czternastki nie otrzymają osoby, których emerytura lub renta przekracza 4828,49 zł brutto. Dodatkowe świadczenie nie przysługuje również osobom, które na 31 sierpnia mają zawieszoną wypłatę emerytury lub renty, na przykład z powodu przekroczenia limitów dorabiania.
Z czternastej emerytury nie dokonuje się potrąceń ani egzekucji. Od świadczenia pobierana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. oraz, w określonych przypadkach, zaliczka na podatek dochodowy. Ostateczna kwota czternastki „na rękę” zależy więc od wysokości pobieranej emerytury lub renty. Przy emeryturze w wysokości 3000 zł brutto będzie to 1484,43 zł netto, natomiast przy emeryturze wynoszącej 4000 zł brutto czternastka wyniesie 694,43 zł netto.
Osobom, które mają prawo do dwóch świadczeń z ZUS-u, przysługuje tylko jedna czternastka. W przypadku renty rodzinnej kwota dodatkowego świadczenia dzielona jest w równych częściach każdemu uprawnionemu.
Renta wdowia a wysokość czternastki
W przypadku osób pobierających rentę wdowią przy ustalaniu wysokości czternastki ZUS bierze pod uwagę łączną kwotę świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie wysokość tylko jednego z nich. Zasada ta obowiązuje również wtedy, gdy świadczenia wypłacane są przez dwa lub więcej organów emerytalno-rentowych. To ich łączna wysokość decyduje o tym, czy czternastka zostanie wypłacona w pełnej kwocie, będzie pomniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy w ogóle nie będzie przysługiwać.
Tegoroczni absolwenci szkół ponadpodstawowych, którzy pobierają rentę rodzinną, po 31 sierpnia formalnie przestają być uczniami. Jeśli kontynuują naukę, powinni pamiętać o dostarczeniu odpowiedniego zaświadczenia do ZUS, a w przypadku pracy na umowie zlecenia także do swojego zleceniodawcy. Brak dokumentu może oznaczać wstrzymanie renty lub oskładkowanie umowy.
Uczniowie ostatnich klas szkół ponadpodstawowych otrzymują rentę rodzinną do końca sierpnia. Maturzyści, którzy wybierają się na studia, mogą otrzymać świadczenie także za wrzesień, jeśli zostaną przyjęci na studia i złożą w ZUS wniosek o dalszą wypłatę renty wraz z zaświadczeniem z uczelni potwierdzającym przyjęcie na pierwszy rok studiów. Jeśli uczelnia nie może wystawić takiego zaświadczenia we wrześniu, przyszły student może złożyć oświadczenie o zamiarze podjęcia studiów, wskazując planowaną datę ich rozpoczęcia. Zaświadczenie z uczelni powinien dostarczyć do ZUS najpóźniej w miesiącu, w którym rozpoczyna naukę - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Ważne, aby nie spóźnić się z dokumentami. Jeśli przyszły student złoży wniosek do ZUS dopiero w październiku, nie otrzyma renty rodzinnej za wrzesień. Świadczenie przysługuje bowiem od miesiąca, w którym wpłynie wniosek z wymaganymi dokumentami. Renta za wrzesień nie przysługuje również wtedy, gdy nauka na uczelni rozpocznie się później, np. w listopadzie.
Trzeba też pamiętać, że samo oświadczenie złożone we wrześniu nie wystarczy. W październiku student musi dostarczyć do ZUS zaświadczenie z uczelni o przyjęciu na studia. Jeśli tego nie zrobi, będzie musiał zwrócić rentę wypłaconą za wrzesień.
Umowa zlecenia a składki ZUS we wrześniu
Utrata statusu ucznia z końcem sierpnia ma znaczenie także dla młodych osób pracujących na umowie zlecenia. Do 31 sierpnia od takiej umowy nie opłaca się za nich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Od 1 września składki są już obowiązkowe. Wyjątek dotyczy maturzystów, którzy od października rozpoczną studia.
Wrzesień jest dla nich miesiącem przejściowym. Nie są już uczniami, a status studenta uzyskają dopiero od października. Jeśli jednak dostarczą zleceniodawcy zaświadczenie z uczelni o przyjęciu na studia, dla celów ubezpieczeń w ZUS będą traktowani jak uczniowie do 30 września. Dzięki temu od umowy zlecenia nie będą naliczane składki za wrzesień, a wynagrodzenie „na rękę” będzie wyższe.
Odmowna decyzja ZUS-u nie musi oznaczać zakończenia sprawy. Osoba, która nie zgadza się z rozstrzygnięciem Zakładu, może odwołać się do sądu. Trzeba jednak pamiętać o terminie i zasadach, które obowiązują przy składaniu odwołania.
Zdarza się, że choć jesteśmy przekonani, że spełniamy warunki dotyczące emerytury lub renty, to jednak ZUS wyda decyzję odmowną. W przypadku wcześniejszej emerytury powodem może być na przykład brak wymaganego stażu pracy albo nieuwzględnienie okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Przy rencie z tytułu niezdolności do pracy oprócz wymaganego stażu pracy znaczenie ma również ocena stanu zdrowia. W pierwszej instancji orzeczenie wydaje lekarz orzecznik ZUS. Jeśli zostanie od niego wniesiony sprzeciw albo zgłoszony zarzut wadliwości, sprawę rozpatruje komisja lekarska ZUS. Jeżeli wydana na tej podstawie decyzja ZUS jest odmowna i nie zgadzamy się z nią, możemy odwołać się do sądu - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
W sprawach dotyczących emerytur i rent odwołanie od decyzji ZUS rozpatruje sąd okręgowy – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, jako sąd pierwszej instancji.
Co powinno znaleźć się w odwołaniu
Odwołanie od decyzji należy złożyć za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, w ciągu miesiąca od dnia jej doręczenia. Można zrobić to na piśmie, przesłać odwołanie pocztą albo zgłosić je ustnie do protokołu sporządzonego przez pracownika ZUS-u. W odwołaniu należy wskazać decyzję, której dotyczy (podać jej numer), oraz wyjaśnić, dlaczego nie zgadzamy się z jej treścią. Dokument powinien być podpisany przez osobę wnoszącą odwołanie. W jej imieniu odwołanie może złożyć również przedstawiciel ustawowy lub pełnomocnik.
Co dzieje się po złożeniu odwołania?
Jeżeli odwołanie zostanie uznane za zasadne, decyzja zostanie zmieniona lub uchylona. ZUS ma na to 30 dni od dnia otrzymania odwołania. Jeżeli odwołanie nie zostanie uwzględnione, sprawa zostanie przekazana do właściwego sądu w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania.
Sąd zawiadamia strony postępowania o terminach rozpraw, wydanych postanowieniach oraz innych czynnościach podejmowanych w związku z wniesionym odwołaniem. Po rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok. Może w nim zmienić zaskarżoną decyzję albo oddalić odwołanie. Na wniosek strony (klienta lub ZUS) sąd sporządza uzasadnienie wyroku. Wniosek o uzasadnienie należy złożyć w terminie tygodnia od dnia wydania wyroku.
ZUS może ponownie rozpatrzyć sprawę
Nie każde odwołanie od razu trafia do sądu. Jeśli po wydaniu orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS albo komisję lekarską pojawią się nowe okoliczności dotyczące niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, ZUS kieruje sprawę do lekarza orzecznika do ponownego rozpatrzenia. Dotychczasowa decyzja zostaje uchylona, a po uwzględnieniu nowych okoliczności ZUS wydaje kolejną decyzję, od której również można odwołać się do sądu. Tak samo jest w przypadku, gdy nie można ustalić, kiedy powstały nowe okoliczności wskazane w odwołaniu.
ZUS może zmienić swoją decyzję także wtedy, gdy odwołanie zostało już przekazane do sądu. Może to zrobić do czasu wydania wyroku. Jeśli nowa decyzja uwzględni żądanie osoby odwołującej się w całości lub w części, postępowanie sądowe zostanie również odpowiednio umorzone w całości lub w części.
Od wyroku można się odwołać
Od wyroku sądu okręgowego w sprawie emerytury lub renty przysługuje apelacja do sądu apelacyjnego. W dalszym toku postępowania, w przypadkach określonych w przepisach, przysługuje również skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.
Uczniowie wrócili już do szkolnych ławek, ale rodzice nadal mogą otrzymać 300 zł na wyprawkę. Wnioski o świadczenie z programu „Dobry Start” można składać do 30 listopada. W województwie kujawsko-pomorskim ZUS wypłacił już na ten cel 62,4 mln zł.
Zainteresowanie świadczeniem jest duże. Od 1 lipca rodzice i opiekunowie z województwa kujawsko-pomorskiego złożyli ponad 159,5 tys. wniosków o świadczenie „Dobry Start” na 231,1 tys. dzieci. W całym kraju do ZUS wpłynęło ponad 2,9 mln wniosków obejmujących 4,3 mln dzieci. Łączna kwota wypłaconych świadczeń przekroczyła już 62,4 mln zł w regionie, a w całym kraju 1 mld 131 mln zł - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
300 zł bez względu na dochody
„Dobry Start” to jednorazowe świadczenie w wysokości 300 zł na zakup szkolnej wyprawki. Nie zależy od dochodów rodziny ani sytuacji zawodowej rodziców lub opiekunów. Pieniądze można przeznaczyć m.in. na podręczniki, zeszyty, przybory szkolne, a także sprzęt i inne wyposażenie potrzebne do nauki.
Wsparcie przysługuje na każde dziecko uczące się w szkole do ukończenia 20 lat, a w przypadku uczniów z orzeczoną niepełnosprawnością do 24 lat. Wiek ustalany jest rocznikowo, dlatego z 300 zł mogą skorzystać również uczniowie ostatnich klas liceów i techników oraz szkół policealnych, którzy 20 lub 24 lata ukończyli przed rozpoczęciem roku szkolnego, ale w tym samym roku kalendarzowym. Świadczenie 300 plus nie przysługuje natomiast na dzieci uczęszczające do tzw. zerówek ani na studentów.
Świadczenie także dla cudzoziemców
Prawo do świadczenia mogą uzyskać również obcokrajowcy, którzy mieszkają z dziećmi w Polsce. Cudzoziemcy spoza UE, EFTA i Wielkiej Brytanii oraz obywatele Ukrainy ze statusem UKR muszą co do zasady wykazać aktywność zawodową w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku.
Przepisy przewidują jednak wyjątki. Warunku aktywności zawodowej nie stosuje się m.in. do osób, które:
Cudzoziemcy objęci tymi przepisami podają we wniosku również dane dotyczące dokumentów związanych z przekroczeniem granicy oraz legalnym pobytem swoim i dziecka.
Wniosek do 30 listopada
Rodzice, którzy nie złożyli wniosku o 300 plus przed rozpoczęciem roku szkolnego, nadal mogą to zrobić. Ostateczny termin na złożenie wniosku mija 30 listopada. Po tym czasie wniosek można złożyć tylko w wyjątkowej sytuacji, gdy dziecko po ukończeniu 20. roku życia uzyska orzeczenie o niepełnosprawności wydane po 30 listopada. W pozostałych przypadkach prawo do świadczenia wygaśnie.
Wnioski o świadczenie „Dobry Start” przyjmowane są wyłącznie elektronicznie. Można je złożyć przez aplikację mZUS, platformę eZUS, bankowość elektroniczną lub portal Emp@tia. We wniosku należy podać m.in. numer rachunku bankowego, adres e-mail, numer telefonu, dane dziecka oraz informacje o szkole, do której uczęszcza.
Świadczenie nie jest wypłacane w gotówce. Pieniądze trafiają na rachunek bankowy wskazany we wniosku. W przypadku wniosków złożonych po 31 sierpnia ZUS wypłaci świadczenie w ciągu dwóch miesięcy od dnia złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku.
Informacja o przyznaniu 300 zł jest przekazywana elektronicznie i pojawia się na profilu eZUS, również wtedy, gdy wniosek został złożony za pośrednictwem bankowości elektronicznej lub portalu Emp@tia.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
